Kalp kapak hastalıkları

Kalp kapak hastalıkları (İng. valvular heart diseases), kalp kapaklarının darlık ya da yetmezlik biçiminde işlev bozukluğuyla seyreden hastalıkların ortak adıdır.

Etimoloji

Türkçe kalp kapağı terimi ile hastalık sözcüğünün birleşimidir.

Klinik bağlam

Kapaklar kanın tek yönlü akışını sağlar. Açılmalarının kısıtlandığı durum darlık, tam kapanamamaları ise yetmezlik olarak adlandırılır. Her iki bozukluk da kalbe yük bindirir; darlık basınç yükü, yetmezlik ise hacim yükü oluşturur. Bu ayrım, kalpteki yapısal uyum biçimini ve hastalığın seyrini belirler.

Gelişmiş ülkelerde en sık neden yaşa bağlı dejeneratif değişikliklerdir; birçok bölgede ise akut romatizmal ateş sonrası gelişen kapak hastalığı önemini korumaktadır. Diğer nedenler doğuştan kapak anomalileri, enfektif endokardit, bağ dokusu hastalıkları, miyokart enfarktüsü sonrası yapısal bozukluklar ve ışın tedavisidir.

Aort darlığı, erişkinde en sık ameliyat gerektiren kapak hastalığıdır. Uzun süre belirtisiz seyreder; belirtiler ortaya çıktığında gidiş hızla kötüleşir. Klasik üçlü göğüs ağrısı, bayılma ve nefes darlığıdır. Belirti başlangıcı, girişim kararının en önemli ölçütüdür; bu nedenle hastanın yakınmalarının sorgulanması, ölçümlerden daha belirleyicidir.

Aort darlığında kritik bir tedavi tuzağı vardır: damar genişletici ilaçlar ve aşırı diüretik kullanımı, sabit çıkış engeli nedeniyle ani basınç düşüşüne yol açabilir. Bu hastalarda kan basıncı desteğinde dikkat gerekir.

Mitral yetmezlik, kapak yapısının bozulmasına ya da sol karıncığın genişlemesine bağlı gelişir. Akut biçimi — kalp krizi sonrası kas kopması ya da endokardit — ani akciğer ödemi ve dolaşım çöküşüyle seyreder; üfürüm hafif ya da duyulamaz olabilir. Bu tuzak, akut olguların gözden kaçmasına yol açar.

Mitral darlığı çoğunlukla romatizmal kökenlidir; atriyal fibrilasyon ve sistemik emboli riski yüksektir. Gebelikte kalp debisi arttığından belirtiler ilk kez ortaya çıkabilir.

Sağ kalp kapak hastalıkları arasında triküspit yetmezliği sıktır ve uzun süre hafife alınır; karaciğer büyümesi, ödem ve karın şişliğiyle seyreder.

Tanıda muayenede üfürümün zamanlaması, yayılımı ve manevralarla değişimi değerlendirilir; ancak kesin tanı ekokardiyografi ile konur. Üfürüm şiddetinin hastalığın ağırlığıyla her zaman orantılı olmaması, önemli bir uyarıdır.

İzlem, belirtilerin ve kalp boşluklarındaki değişikliklerin düzenli değerlendirilmesine dayanır. Girişim zamanlaması, belirtiler ortaya çıkmadan önce geri dönüşsüz kalp kası hasarının gelişmesini önlemeyi hedefler.

Tedavide cerrahi onarım ya da kapak değişimi uygulanır; onarım mümkün olduğunda tercih edilir. Kateter yoluyla kapak yerleştirilmesi, yüksek cerrahi riskli hastalarda başlayıp giderek daha geniş hasta gruplarında kullanılan önemli bir gelişmedir.

Mekanik kapak taşıyan hastalarda ömür boyu antikoagülan tedavi gerekir; biyolojik kapaklarda ise zamanla bozulma görülür. Bu denge, hasta yaşına ve tercihine göre değerlendirilir.

Endokardit korunması, yüksek riskli hastalarda belirli girişimler öncesinde uygulanır.

Eş anlamlılar

• Valvüler kalp hastalıkları

İlgili terimler

• Ekokardiyografi
• Enfektif endokardit
• Kalp yetmezliği
• Akut romatizmal ateş
• Atriyal fibrilasyon