Albumin

Albumin (İng. albumin; Lat. albus beyaz), karaciğerde üretilen ve kan plazmasında en yüksek miktarda bulunan taşıyıcı proteindir.

Etimoloji

Latince albumen (yumurta akı) sözcüğünden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Protein yalnızca karaciğerde üretilir ve plazma proteinlerinin yarıdan fazlasını oluşturur; iki temel işlevi vardır. Birincisi, plazmanın onkotik basıncının büyük bölümünü sağlayarak sıvının damar içinde tutulmasıdır; düzeyi düştüğünde sıvı dokulara sızar ve ödem, asit ve plevral sıvı gelişir. İkincisi taşıyıcılıktır; bilirubin, kalsiyum, serbest yağ asitleri, hormonlar ve birçok ilaç bu proteine bağlanarak taşınır. Yarı ömrünün yaklaşık üç hafta olması, düzeyinin akut değişiklikleri geç yansıtmasına yol açar.

Düşüklüğünün nedenleri dört başlıkta toplanır ve ayrımı klinik açıdan belirleyicidir: üretimin azalması, kaybın artması, tüketimin artması ve dağılımın değişmesi. Karaciğer yetmezliğinde üretim azalır; nefrotik sendromda idrarla, protein kaybettiren enteropatide bağırsaktan, geniş yanıklarda deriden kayıp olur. Sepsis, travma ve büyük cerrahi gibi akut hastalıklarda ise damar geçirgenliğinin artmasıyla protein damar dışına kaçar ve karaciğer üretimini akut faz proteinlerine yöneltir. Bu son grup en sık nedendir ve burada düşüklük, beslenme yetersizliğinin değil hastalık ağırlığının göstergesidir.

Bu ayrımın bilinmesi, sık yapılan bir hatanın önlenmesini sağlar. Albumin düzeyi, akut hastada beslenme durumunun göstergesi olarak kullanılamaz; düzeyin düşük olması yoğun beslenme desteği verilmesini tek başına gerektirmez ve düzeyin düzelmesi beslenmenin yeterliliğini göstermez. Buna karşın düşüklük, ameliyat sonrası komplikasyon ve ölüm riskini öngören güçlü bir belirteçtir; bu nedenle prognostik değeri yüksektir.

Ölçüm sonuçlarının yorumlanmasında iki nokta önemlidir. Kalsiyumun yaklaşık yarısı bu proteine bağlı taşındığından, düşük albumin düzeyinde toplam kalsiyum düşük ölçülür ancak iyonize kalsiyum normaldir; düzeltme yapılmadığında yanlışlıkla kalsiyum eksikliği tanısı konur. Aynı biçimde, proteine yüksek oranda bağlanan ilaçların serbest düzeyi artar ve olağan dozlarda toksik etki görülebilir; fenitoin ve varfarin tipik örneklerdir. Damardan albumin verilmesinin yeri sınırlıdır; karaciğer sirozunda büyük hacimli parasentez sonrası, spontan bakteriyel peritonitte ve hepatorenal sendromda yararı gösterilmiştir. Düşük düzeyi düzeltmek amacıyla rutin kullanımı önerilmez.

Eş anlamlılar

• Serum albumini

İlgili terimler

• Ödem
• Nefrotik sendrom
• Karaciğer sirozu
• Albuminüri
• Asit