Amnezi

Amnezi (İng. amnesia; Yun. a- yok, mnesis bellek), bellek işlevinin kısmen ya da tümüyle yitirilmesidir.

Etimoloji

Yunanca a- (yok) ve mnesis (anımsama) sözcüklerinden türetilmiştir.

Klinik bağlam

İki temel biçimi vardır ve ayrımı, hasarın niteliğini gösterir. Anterograd biçimde olaydan sonraki yeni bilgiler kaydedilemez; retrograd biçimde ise olaydan önceki anılar anımsanamaz. Klinik tabloların çoğunda ikisi birlikte bulunur, ancak anterograd bileşen genellikle daha belirgin ve kalıcıdır. Retrograd kayıpta zamansal bir eğim gözlenir: en yakın anılar en çok, eski anılar en az etkilenir. Bellek işlevi, medial temporal bölge, hipokampus ve talamusun bağlı olduğu bir ağa dayanır; bu yapıların iki taraflı etkilenmesi kalıcı bozukluk oluşturur.

Nedenler geniş bir yelpaze oluşturur. Kafa travmasında bilinç kaybının süresi ile anterograd kaybın süresi, hasarın ağırlığını gösteren en iyi ölçütlerdir. Wernicke-Korsakoff sendromunda tiamin eksikliği talamik yapıları etkiler; hasta anımsayamadığı boşlukları uydurmalarla doldurur ve bu, kasıtlı bir yalan değildir. Bu tablo, alkol bağımlısı hastada glukoz verilmeden önce tiamin uygulanmadığında ortaya çıkabilir ve büyük ölçüde önlenebilir bir hasardır. Herpes ensefaliti temporal lobları tutar; epilepsi, inme, beyin ameliyatları, oksijensiz kalma ve elektrokonvülsif tedavi diğer nedenlerdir.

Geçici global amnezi, ayrı bir öneme sahiptir. Genellikle orta yaş üzerinde, ani başlayan ve birkaç saat süren anterograd bellek kaybıdır; hasta aynı soruyu yineler, kendisini ve yakınlarını tanır, nörolojik muayenesi normaldir. Tablo yirmi dört saat içinde tümüyle düzelir ve genellikle yinelemez. En önemli klinik görev, bunu inme ve nöbetten ayırt etmektir; ek nörolojik bulgu bulunması ya da tablonun uzaması, bu tanıyı dışlar ve acil görüntüleme gerektirir.

Ayırıcı tanıda ilaçlar ve psikojenik nedenler yer alır. Benzodiazepinler, özellikle midazolam, girişimsel işlemlerde istenen anterograd amneziyi oluşturur; bu, yan etki değil tedavi amacının parçasıdır. Disosiyatif biçimde ise kayıp kişisel kimlik bilgilerini kapsar ve yeni bilgilerin öğrenilmesi korunur; bu örüntü, organik nedenlerin tersidir ve ayırt edicidir. Değerlendirmede ayrıntılı öykü, bilişsel testler, görüntüleme ve B12 vitamini ile tiroid işlevlerinin incelenmesi yapılır. Tedavi nedene yöneliktir; bilişsel rehabilitasyon ve çevresel bellek destekleri işlevselliği artırır.

Eş anlamlılar

• Bellek yitimi

İlgili terimler

• Bellek
• Demans
• Deliryum
• Kafa travması
• Alkol bağımlılığı