Anatomi
Anatomi (İng. anatomy; Yun. anatome, kesip ayırma), canlıların yapısını ve organların birbirleriyle ilişkisini inceleyen bilim dalıdır.
Etimoloji
Yunanca ana (boyunca) ve temnein (kesmek) sözcüklerinden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Alan alt dallara ayrılır: çıplak gözle incelenen makroskobik anatomi, dokuların mikroskobik yapısını inceleyen histoloji, gelişim sürecini ele alan embriyoloji ve görüntüleme yöntemleriyle çalışan radyolojik anatomi.[1]
Yaklaşımlar da farklılaşır. Sistemlere göre inceleme, organ sistemlerini ayrı ayrı ele alır; bölgesel inceleme ise belirli bir bölgedeki tüm yapıları birlikte değerlendirir ve cerrahi uygulamaya daha yakındır.
Standart anatomik duruş ve düzlem tanımları, iletişimin ortak dilini oluşturur. Yön terimlerinin doğru kullanılması, kayıtlarda ve raporlarda belirsizliği önler.
Klinik anatomi, bilginin doğrudan uygulamaya dönüştüğü alandır. Girişimsel işlemlerin güvenliği, anatomik ilişkilerin bilinmesine dayanır.
Merkezî venöz kateter yerleştirilmesi, lomber ponksiyon, göğüs tüpü uygulaması, sinir blokları ve eklem enjeksiyonları bu bilgiye dayanır. Ultrason kılavuzluğu, anatomik değişkenliğin yarattığı riski azaltmıştır.
Anatomik değişkenlik, alanın en önemli klinik konularındandır. Damar ve sinirlerin seyri kişiden kişiye değişir; standart tanımların mutlak sanılması, cerrahi yaralanmaların nedenidir.
Bu nedenle güvenli cerrahi, işaret noktalarının doğrulanmasına ve yapıların görülerek tanımlanmasına dayanır; safra yolu yaralanmalarının önlenmesinde bu ilke belirleyicidir.
Bazı yapıların anatomik konumu, hastalıkların davranışını doğrudan açıklar. Frenik sinirin servikal köklerden çıkışı, yüksek omurilik yaralanmalarında solunumun neden durduğunu; koroner damarların diyastolde dolması, taşikardinin neden iskemi yarattığını açıklar.
Aynı biçimde duodenumdaki ortak açılım, safra taşının pankreatite yol açabilmesini; ileumun son bölümünün özgüllüğü, B12 vitamini eksikliğinin neden kaçınılmaz olduğunu açıklar.
Görüntüleme yöntemlerinin gelişmesiyle radyolojik anatomi öne çıkmıştır; kesitsel görüntülerin okunması, klinik uygulamanın temel becerilerindendir.
Eğitimde kadavra diseksiyonu, üç boyutlu ilişkilerin ve kişisel değişkenliğin öğrenilmesini sağlar. Sanal modeller destekleyicidir ancak gerçek doku deneyiminin yerini almaz.
Bağış esasına dayanan kadavra kullanımı, etik kurallarla düzenlenir; saygı, gizlilik ve uygun defin temel ilkelerdir.
Terminolojinin standartlaştırılması, uluslararası anatomik terminoloji ile sağlanır; kişi adlarına dayanan eski terimlerin yerini tanımlayıcı adlar almaktadır.
Eş anlamlılar
- Yapı bilimi
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Standring S (ed.), Gray's Anatomy, 42. baskı, 2020.