Fizyoloji
Fizyoloji (İng. physiology; Yun. physis doğa, logos bilim), canlı organizmanın normal işleyişini inceleyen bilim dalıdır.
Etimoloji
Yunanca physis (doğa) ve logos (bilgi) sözcüklerinden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Bilim dalı, hastalık öncesindeki normal işleyişi tanımlar; bu nedenle patolojinin karşıtı ve tamamlayıcısıdır.[1]
Normalin bilinmesi, sapmanın tanınmasının önkoşuludur.
Alanın merkezinde homeostaz kavramı bulunur; iç ortamın dar sınırlar içinde tutulması anlamına gelir.
Bu denge, geri bildirim düzenekleriyle sağlanır.
Olumsuz geri bildirim en yaygın düzenektir; değişim, kendisini geri çeviren bir yanıt başlatır.
Tansiyon düşünce kalp hızının artması bu ilkeye örnektir.
Olumlu geri bildirim ise seyrektir ve süreci hızlandırır.
Doğum sırasında oksitosin salınımı ve pıhtılaşma yolağı bu düzeneğe dayanır.
Bu düzeneklerin bilinmesi, telafi yanıtlarının hastalık sanılmasını önler.
Nitekim kanamalı hastadaki taşikardi, bir bozukluk değil koruyucu bir yanıttır.
Aynı biçimde metabolik asidozdaki hızlı solunum, sorunun kendisi değil çözümüdür.
Bu yanıtın baskılanması ölümcül olur; bu ilke klinik uygulamanın temel taşlarındandır.
Fizyolojik rezerv kavramı, hastalık şiddetinin öngörülmesini sağlar.
Organlar normalde gereksinimden çok daha yüksek kapasiteye sahiptir.
Bu nedenle böbrek işlevinin büyük bölümü kaybedilene kadar kreatinin yükselmez.
Aynı biçimde pankreas rezervi tükenmeden steatore görülmez.
Bu gecikme, hastalıkların neden geç fark edildiğini açıklar.
Rezervin azalması, ileri yaşta ve kronik hastalıkta belirginleşir.
Bu azalma dinlenme durumunda fark edilmez; ancak akut hastalıkta ortaya çıkar.
Bu ilke, yaşlı hastanın neden hızla kötüleştiğini açıklar.
Telafi düzenekleri sınırsız değildir; tükendiğinde çöküş ani olur.
Bu nedenle genç travma hastasında tansiyon uzun süre korunur, sonra hızla düşer.
Bu tuzak, klinik değerlendirmenin en tehlikeli yanılgılarındandır.
Fizyoloji bilgisi, tedavi seçiminin de dayanağıdır.
Oksijen taşınması, asit-baz dengesi ve sıvı dağılımı gibi kavramlar yoğun bakım uygulamalarının temelini oluşturur.
Eş anlamlılar
- İşlev bilimi
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Hall JE, Hall ME, Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology, 14. baskı, 2021.