Bartonella
Bartonella (İng. Bartonella), hücre içinde ve alyuvarlarda yaşayabilen, vektörler ve hayvan temasıyla bulaşan gram negatif bakteri cinsidir.
Etimoloji
Bakteriyi tanımlayan Perulu hekim Alberto Barton'un adından türetilmiştir.
Klinik bağlam
İnsanda hastalık yapan başlıca türler Bartonella henselae, Bartonella quintana ve Bartonella bacilliformistir. Bulaş, kedi tırmığı ve ısırığı, kedi pireleri, bit ve tatarcık aracılığıyla gerçekleşir.[1]
Kedi tırmığı hastalığı, en sık görülen tablodur. Temas bölgesinde papül oluşur; ardından bölgesel lenfadenopati gelişir. Lenf düğümü büyümesi haftalarca sürebilir ve ağrılıdır.
Bu tablo, çoğu kez kendiliğinden düzelir; ancak yanlışlıkla lenfoma ya da tüberküloz lenfadeniti sanılarak gereksiz girişimlere yol açabilir. Kedi teması öyküsünün sorgulanması, tanının anahtarıdır ve sıklıkla atlanır.
Bağışıklığı normal kişilerde hastalık sınırlı seyrederken, bağışıklığı baskılanmış hastalarda yayılmış hastalık gelişir.
HIV enfeksiyonu hastalarında basiller anjiyomatoz görülür. Deride kırmızı-mor, kolay kanayan damar benzeri lezyonlar oluşur; iç organları da tutabilir.
Bu tablo, klinik açıdan kritik bir ayrım gerektirir: Kaposi sarkomu ile karışır. Ayrım tedaviyi tümüyle değiştirir; basiller anjiyomatoz antibiyotikle tümüyle iyileşirken, Kaposi sarkomu kanser tedavisi gerektirir. Bu ayrımın atlanması, tedavi edilebilir bir enfeksiyonun kanser sanılmasına yol açar. Tanı biyopsiyle konur.
Bir diğer önemli tablo, kültür negatif enfektif endokardittir. Bu bakteri, kültürde üremeyen endokardit nedenleri arasında önde gelir. Bu nedenle kültür negatif endokardit araştırmasında serolojik ve moleküler testler istenmelidir.
Bartonella quintana, bit aracılığıyla bulaşır ve evsizlerde, alkol kullanım bozukluğu olanlarda görülür; siper ateşi ve endokardit yapar.
Bartonella bacilliformis, belirli coğrafi bölgelerde tatarcıkla bulaşır ve ağır hemolitik anemiyle seyreden Oroya ateşine yol açar.
Tanıda serolojik testler, doku biyopsisi, moleküler yöntemler ve özel kültür teknikleri kullanılır; bakteri yavaş ürer ve laboratuvarın önceden uyarılması gerekir.
Tedavi tabloya göre değişir. Kedi tırmığı hastalığında sınırlı olgularda antibiyotik gerekmeyebilir; belirgin lenfadenopatide azitromisin kullanılır. Basiller anjiyomatozda ve endokarditte uzun süreli tedavi gerekir.
Fluktuasyon veren lenf düğümlerinde iğne aspirasyonu uygulanabilir; cerrahi kesi ve drenaj, fistül gelişimi nedeniyle önerilmez.
Korunmada kedi tırmıklarından kaçınma, pire denetimi, tırmık ve ısırık bölgesinin yıkanması ve bağışıklığı baskılanmış kişilerin yavru kedilerden uzak durması önerilir.
Eş anlamlılar
- Kedi tırmığı hastalığı etkeni
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Bennett JE ve ark. (ed.), Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases, 9. baskı, 2020.