Dental abrazyon
Dental abrazyon (İng. dental abrasion), diş sert dokusunun dış mekanik etkiyle aşınmasıdır.
Etimoloji
Latince dens (diş) sözcüğünden türeyen dental sıfatı ile abradere (kazımak) fiilinden gelen abrazyon teriminin birleşimidir.
Klinik bağlam
Diş dokusundaki aşınmalar, oluşum düzeneğine göre üç başlıkta ayrılır ve bu ayrım tedavinin yönünü belirler.[1] Abrazyonda etki dışarıdan gelen mekanik bir güçtür; en sık nedeni sert kıllı fırça, aşırı basınçla fırçalama ve aşındırıcı diş macunudur. Erozyonda ise doku kaybı kimyasaldır; asitli içecekler, mide asidinin ağza gelmesi ve yineleyen kusma sorumludur. Atrizyonda ise dişler birbirine sürtünerek aşınır; diş sıkma ve gıcırdatma bu tabloya yol açar.
Bu üç düzeneğin bıraktığı izler farklıdır ve muayenede ayırt edilebilir. Abrazyonda kayıp, diş boyunlarında ve fırçalama yönüne uygun biçimde, keskin kenarlı çentikler olarak görülür; sağ elini kullanan kişilerde sol taraf daha belirgin etkilenir. Erozyonda yüzeyler donuk ve yuvarlak görünümlüdür; mide asidine bağlı olgularda üst dişlerin damak yüzü öne çıkar. Atrizyonda ise karşılıklı dişlerde birbirine uyan düz aşınma yüzeyleri bulunur. Bu ayrımların yapılması, hastanın alışkanlıklarının hedefe yönelik biçimde düzeltilmesini sağlar.
Klinik sonuçlar, kayıp ilerledikçe belirginleşir. Mine tabakası aşındığında altındaki dentin açığa çıkar; bu tabakadaki kanalcıklar diş sinirine bağlantılıdır ve soğuk, sıcak ile tatlıya karşı belirgin duyarlılık oluşur. Bu duyarlılık, hastaların en sık yakınmasıdır. İlerleyen olgularda dişin dayanıklılığı azalır, kırılma riski artar ve sinir odacığına ulaşan kayıplarda kanal tedavisi gerekir. Diş boyunlarındaki aşınma, diş eti çekilmesiyle birlikte bulunduğunda kayıp daha hızlı ilerler.
Yönetimde öncelik nedenin ortadan kaldırılmasıdır; doku kaybı geri döndürülemez, bu nedenle asıl amaç ilerlemenin durdurulmasıdır. Yumuşak kıllı fırça kullanımı, basıncın azaltılması ve dairesel fırçalama tekniğinin öğretilmesi temel adımlardır. Mide asidine bağlı olgularda reflü tedavi edilmeli ve kusma sonrası hemen fırçalanmaması anlatılmalıdır; asitle yumuşamış mine fırçalamayla daha hızlı kaybedilir. Bu ayrıntı, hastalara verilen en yararlı önerilerden biridir. Florür uygulamaları ve duyarlılık giderici macunlar destekleyicidir; belirgin kayıplarda dolgu ve kaplama ile restorasyon yapılır.
Eş anlamlılar
- Diş aşınması
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Kang S ve ark. (ed.), Fitzpatrick's Dermatology, 9. baskı, 2019.