Dismenore

Dismenore (İng. dysmenorrhea; Yun. dys güç, men ay, rhoia akış), adet dönemiyle ilişkili ağrılı kasılmalardır.

Etimoloji

Yunanca dys (güç), men (ay) ve rhoia (akış) sözcüklerinden türetilmiştir.

Tablo birincil ve ikincil olarak ayrılır; bu ayrım tanısal ve tedavi yaklaşımını belirler.^[1]

Birincil biçimde altta yatan bir hastalık yoktur; ağrı doğrudan adet fizyolojisinden kaynaklanır.

Bu biçim, ergenlikte yumurtlamalı döngülerin başlamasından sonraki aylar içinde ortaya çıkar.

Bu zamanlama tanısaldır; ilk adetlerden itibaren ağrının bulunmaması ve sonradan başlaması tipiktir.

Düzenek, endometriyumda üretilen prostaglandinlere dayanır.

Bu maddeler rahim kasını güçlü biçimde kastırır ve damarları büzerek geçici iskemi oluşturur.

Bu düzenek, ağrının kramp niteliğini ve eşlik eden bulantı, ishal ve baş ağrısını açıklar.

Aynı düzenek, tedavinin mantığını da belirler.

Nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar, prostaglandin üretimini engelleyerek doğrudan nedene etki eder.

Bu ilaçların, ağrı başlamadan hemen önce ya da ilk saatlerde başlanması etkinliği belirgin biçimde artırır.

Bu zamanlama ayrıntısı, tedavi başarısızlığının en sık nedenidir ve hastaya anlatılmalıdır.

Hormonal doğum denetim yöntemleri, endometriyum kalınlığını azaltarak ağrıyı hafifletir.

İkincil biçimde ise altta yatan bir hastalık bulunur.

En sık nedenler endometriozis, adenomiyoz, miyom ve pelvik iltihabi hastalıktır.

Rahim içi araç kullanımı ve doğuştan yapı bozuklukları da neden olabilir.

Bu biçimi düşündüren uyarıcı özellikler bellidir ve sorgulanmalıdır.

Ağrının ileri yaşlarda başlaması, giderek artması ve adet döneminin dışına taşması uyarıcıdır.

Ayrıca ağrılı cinsel ilişki, kısırlık ve düzensiz kanamanın eşlik etmesi ikincil nedeni düşündürür.

Tedaviye yanıtsızlık da önemli bir işarettir.

Bu özelliklerin varlığında ultrason ve gerektiğinde laparoskopi yapılır.

Endometriozis tanısı, ortalama yıllarla ölçülen bir gecikmeyle konur.

Bu gecikmenin başlıca nedeni, ağrının normal sayılması ve yeterince sorgulanmamasıdır.

Bu nedenle işlev kaybına yol açan, okul ya da iş devamsızlığı yaratan ağrı, olağan kabul edilmemelidir.

Sıcak uygulama ve düzenli egzersiz, destekleyici yarar sağlar.