Diz

Diz (İng. knee; Lat. genu), uyluk kemiği ile kaval kemiği arasındaki, vücudun en büyük eklemidir.

Etimoloji

Türkçe kökenlidir; Latince karşılığı genudur.

Klinik bağlam

Eklem, kemik yapısı bakımından doğal kararlılığı düşük bir yapıdır; bu nedenle sağlamlığını çevre yumuşak dokulardan alır. Çapraz bağlar öne ve arkaya kaymayı, yan bağlar ise yana açılmayı engeller. Menisküsler yükü dağıtır ve eklem uyumunu sağlar. Bu iş bölümü, hangi yapının hangi hareketle yaralandığını öngörmeyi olanaklı kılar; ani dönme hareketi ön çapraz bağı, yandan gelen darbe iç yan bağı zorlar.

Öykü, tanının en değerli bileşenidir. Yaralanma sırasında duyulan çat sesi ve saatler içinde gelişen belirgin şişlik, eklem içi kanamayı ve büyük olasılıkla ön çapraz bağ yırtığını düşündürür. Günler içinde yavaşça gelişen şişlik ise iltihabi sıvı birikimini yansıtır ve farklı bir tanı grubunu akla getirir. Dizin tam açılamaması, yer değiştirmiş bir menisküs parçasını gösterir ve cerrahi değerlendirme gerektirir. Boşalma hissi bağ yetmezliğine, kilitlenme ise mekanik engele işaret eder.

Görüntüleme kararı ölçütlere dayanmalıdır; her diz ağrısında film gerekmez. Ottawa diz kuralları, yaş, yük verebilme ve hassasiyet noktalarına göre kırık olasılığını değerlendirir ve gereksiz radyografiyi belirgin biçimde azaltır. Manyetik rezonans görüntüleme yumuşak dokuları gösterir; ancak belirtisiz kişilerde de menisküs yırtığı ve kıkırdak değişikliği sıklıkla saptanır. Bu nedenle görüntüleme bulgusu, klinik tabloyla uyuşmadıkça tedavi gerekçesi olamaz; bu tuzak gereksiz cerrahilerin başlıca nedenidir.

Ağrının yerleşimi tanısal ipucu verir. Eklem çizgisi hassasiyeti menisküs sorununu, diz önü ağrısı patellofemoral sendromu, dış yan ağrı iliotibial bant sendromunu düşündürür. Kalça hastalıkları dize yansıyan ağrı yapabilir; bu nedenle çocukta ve ergende diz ağrısı varsa kalça mutlaka incelenmelidir, aksi durumda uyluk başı kayması atlanır. Sıcak, kızarık ve ağrılı tek dizde septik artrit kanıtlanana kadar dışlanmamalıdır; eklem sıvısı alınmalı ve incelenmelidir, çünkü eklem birkaç gün içinde geri dönüşsüz olarak yıkılır. Osteoartrit, erişkinde en sık diz ağrısı nedenidir; tedavisinde egzersiz ve kilo denetimi ilaçlardan daha etkilidir.

Eş anlamlılar

• Diz eklemi

İlgili terimler

• Eklem
• Menisküs
• Osteoartrit
• Kırık
• Kalça