Dudak kanseri
Dudak kanseri (İng. lip cancer), dudak kırmızı bölgesinden kaynaklanan kötü huylu tümördür.
Etimoloji
Türkçe tanımlayıcı bir terimdir.
Klinik bağlam
Olguların büyük çoğunluğu skuamöz hücreli karsinomdur ve alt dudakta yerleşir; bu dağılım, güneş ışınlarının bu bölgeye daha dik açıyla ulaşmasıyla açıklanır.[1] Bu nedenle hastalık, açık havada çalışan kişilerde belirgin biçimde sıktır ve mesleki bir hastalık olarak da değerlendirilir. Sigara ve pipo kullanımı, açık ten rengi ile bağışıklık baskılanması diğer risk etkenleridir. Üst dudakta gelişen tümörlerde bazal hücreli karsinom oranı daha yüksektir.
Öncü lezyonun tanınması, hastalığın önlenebilir olmasını sağlar. Aktinik keilit, alt dudakta kalıcı kuruluk, pullanma, çatlaklar ve dudak sınırının silinmesiyle ortaya çıkar; kansere dönüşme riski deri lezyonlarından yüksektir. Bu nedenle inatçı dudak kuruluğu, nemlendirici ile geçmediğinde değerlendirilmelidir. Kuşku uyandıran bulgular kabuklanan ve iyileşmeyen yara, sertleşmiş alan, kanama ve büyüyen nodüldür; üç haftadan uzun süren lezyonlarda biyopsi yapılmalıdır.
Prognoz, baş boyun kanserleri içinde görece iyidir; bunun nedeni tümörün gözle görülebilir bir bölgede olması ve erken evrede tanınabilmesidir. Buna karşın hastaların bir bölümü lezyonu basit bir yara sanarak aylarca beklediğinden tanı gecikebilir. Lenf düğümü tutulumu, sağkalımı en çok etkileyen etkendir; alt dudak tümörleri çene altı ve boyun üst düzeylerine, üst dudak tümörleri ise ek olarak kulak önü bölgesine yayılır. Bu drenaj örüntüsü, cerrahi planlamayı belirler.
Tedavide cerrahi ilk seçenektir; tümör tam olarak çıkarılırken dudak işlevinin ve görünümünün korunması hedeflenir. Rekonstrüksiyon, ağız kapanmasının ve konuşmanın sürdürülebilmesi için tedavinin ayrılmaz parçasıdır. Erken evrede ışın tedavisi de eşdeğer sonuç verebilir. Korunma, en etkili yaklaşımdır: geniş kenarlı şapka, dudak için güneş koruyucu ürünlerin kullanımı ve sigaranın bırakılması önerilir. Bu öneriler, açık havada çalışan gruplarda mesleki sağlık uygulamalarının parçası olmalıdır.
Eş anlamlılar
- Labial karsinom
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Flint PW ve ark. (ed.), Cummings Otolaryngology: Head and Neck Surgery, 7. baskı, 2020.