Esansiyel tremor

Esansiyel tremor (İng. essential tremor), en sık görülen hareket bozukluğu olan, duruş ve hareketle ortaya çıkan titremedir.

Etimoloji

Latince essentialis (asıl, kendine özgü) sözcüğü ile tremor teriminin birleşimidir.

Titreme, uzuv yerçekimine karşı tutulduğunda ve istemli hareket sırasında görülür; istirahatte kaybolur.^[1]

Bu özellik, Parkinson hastalığından ayıran en temel bulgudur.

Parkinson hastalığında titreme dinlenirken belirgindir ve hareketle azalır; bu tam bir karşıtlıktır.

Bu ayrımın yapılmaması, en sık görülen tanısal hatadır ve gereksiz tedaviye yol açar.

Titreme genellikle iki taraflı ve görece simetriktir; ellerde belirgindir.

Baş ve ses tutulumu sık görülür; Parkinson hastalığında baş titremesi beklenmez.

Bu bulgu, ayrımda yüksek değer taşır.

Aile öyküsü hastaların önemli bir bölümünde bulunur; kalıtım otozomal baskın örüntü gösterir.

Alkol alımıyla titremenin geçici olarak azalması, son derece tipik bir özelliktir.

Bu yanıt, tanıyı güçlü biçimde destekler ve öyküde sorgulanmalıdır.

Ancak bu bilgi, hastanın alkole yönelme riskini de doğurur; dikkatle ele alınmalıdır.

Hastalık ilerleyicidir; yıllar içinde genlik artar ve işlev kaybı belirginleşir.

Yazı yazma, bardak taşıma ve çorba içme güçleşir; sosyal kaçınma gelişir.

Bu işlevsel etki sıklıkla küçümsenir; oysa yaşam niteliğini belirgin biçimde bozar.

Ayırıcı tanıda ilaç kaynaklı ve fizyolojik titremenin belirginleşmesi yer alır.

Bu nedenle hipertiroidi taraması ve ilaç sorgusu ilk basamakta yapılmalıdır.

Genç hastada titreme, karaciğer bulguları ve davranış değişikliği birlikteliği Wilson hastalığını düşündürmelidir.

Bu tanı tedavi edilebilirdir; atlanması geri dönüşsüz hasara yol açar.

Distonik tremor da ayırt edilmelidir; belirli duruşlarda ortaya çıkar ve düzeltici hareketlerle azalır.

Tanı klinik olarak konur; görüntüleme rutin gerekmez.

Tedavi, işlev kaybı bulunan hastalarda başlatılır; hafif titreme tedavi gerektirmez.

Birinci basamak ilaçlar propranolol ve primidondur.

Propranolol, astım ve ileri kalp bloğu bulunan hastalarda kullanılmaz.

Primidon, düşük dozla başlanmalıdır; ilk dozda belirgin sersemlik görülebilir.

Dirençli olgularda derin beyin uyarımı ve odaklanmış ultrason talamotomi uygulanır.

Bu yöntemler, seçilmiş hastalarda belirgin işlevsel kazanç sağlar.

↑ Ropper AH ve ark., Adams and Victor's Principles of Neurology, 12. baskı, 2023.