Flep
Flep (İng. flap), kendi kan dolaşımıyla birlikte taşınan doku parçasıdır.
Etimoloji
İngilizce flap (kapak, sarkan parça) sözcüğünden dilimize geçmiştir.
Klinik bağlam
Greftten temel farkı, kendi damar beslenmesini taşımasıdır. Greft, alıcı yataktan beslenmek zorundadır; flep ise kendi kanlanmasını getirir.[1]
Bu ayrım, kullanım alanını belirler. Kemik, kıkırdak, tendon ve metal implant gibi damarsız yapıların üzeri greftle kapatılamaz; flep gerekir.
Bu ilkenin bilinmemesi, greft başarısızlığının sık nedenidir.
Flepler, kanlanma biçimine göre sınıflandırılır. Rastgele desenli flepler, dermal damar ağından beslenir ve boyutları sınırlıdır.
Aksiyel desenli flepler belirli bir damar üzerinden beslenir; daha uzun ve güvenilirdir.
Serbest flepler, damarları kesilerek uzak bir bölgeye taşınır ve mikrocerrahi yöntemle alıcı damarlara bağlanır.
Bileşimlerine göre deri, kas, kas-deri, fasya ve kemik içeren biçimleri vardır; gereksinime göre seçilir.
Kullanım alanları travma sonrası doku kayıpları, tümör rezeksiyonu sonrası onarım, basınç yaraları, kronik yaralar, meme rekonstrüksiyonu ve baş-boyun onarımlarıdır.
Enfekte ve kanlanması bozuk bölgelerde flep, greftten üstündür; kendi kanlanmasını getirdiğinden iyileşmeyi destekler ve antibiyotiğin dokuya ulaşmasını sağlar.
Bu özellik, osteomiyelit ve kronik yara tedavisinde belirleyicidir.
Ameliyat sonrası izlem, sonucu belirleyen en kritik aşamadır. Flebin rengi, ısısı, kapiller geri dolumu ve turgoru düzenli değerlendirilir.
Arteriyel tıkanıklıkta flep soluk ve soğuktur, kapiller dolum yavaştır. Venöz tıkanıklıkta ise mor renkli, şiş ve kapiller dolumu hızlıdır.
Bu ayrım klinik açıdan önemlidir; venöz tıkanıklık daha sık görülür ve erken tanınırsa kurtarılabilir.
Bu nedenle serbest fleplerde ilk günlerde saatlik izlem yapılır; sorun saptandığında acil cerrahi keşif gerekir. Gecikme, flebin tümüyle kaybedilmesine yol açar.
Flebi tehdit eden etkenler dıştan bası, kıvrılma, hematom, sıkı sargı, hipotermi, hipotansiyon ve vazopressör kullanımıdır.
Bu nedenle hastanın sıcak tutulması, yeterli sıvı desteği ve basıdan kaçınılması bakımın parçasıdır.
Sigara, flep başarısızlığının en güçlü değiştirilebilir risk etkenidir; ameliyat öncesi bırakılması önerilir.
Diyabet, damar hastalığı, radyoterapi öyküsü ve beslenme yetersizliği iyileşmeyi bozar.
Verici bölge sorunları da gözetilmelidir; işlev kaybı ve yara sorunları planlamada dikkate alınır.
Eş anlamlılar
- Doku aktarımı
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Brunicardi FC ve ark. (ed.), Schwartz's Principles of Surgery, 11. baskı, 2019.