Güç havayolu
Güç havayolu (İng. difficult airway), deneyimli bir uygulayıcının maske ile solutmada, laringoskopide, entübasyonda ya da supraglottik araç yerleştirmede güçlük yaşadığı klinik durumdur.
Etimoloji
Türkçe güç sıfatı ile havayolu teriminin birleşimidir.
Klinik bağlam
Kavram tek bir sorunu değil, bir dizi güçlüğü kapsar: güç maske ventilasyonu, güç laringoskopi, güç entübasyon, güç supraglottik araç yerleştirme ve güç cerrahi havayolu. Bunların bir arada bulunması en tehlikeli durumdur.[1]
Öngörüde öykü ve muayene birlikte kullanılır. Önceki güç havayolu kaydı en değerli bilgidir. Muayenede ağız açıklığı, Mallampati sınıflaması, tiromental uzaklık, boyun hareket açıklığı, alt çene yapısı, boyun çevresi ve alt çenenin öne kaydırılabilirliği değerlendirilir. Maske ventilasyonunu güçleştiren etkenler arasında sakal, dişsizlik, obezite, ileri yaş ve horlama öyküsü sayılır.
Öngörü araçlarının hiçbiri tek başına güvenilir değildir; bu, alanın en önemli gerçeğidir. Beklenmedik güçlük her zaman olasıdır. Bu nedenle her havayolu girişiminde yedek plan, hazır donanım ve yardım çağırma eşiği önceden belirlenmelidir.
Risk taşıyan durumlar arasında yüz ve boyun travması, boyun bölgesine radyoterapi öyküsü, boyun tümörleri, obstrüktif uyku apnesi, ankilozan spondilit, romatoid artrit, gebelik, ağır obezite, yanık ve anjiyoödem bulunur. Boyuna ışın tedavisi öyküsü, en güçlü öngörücülerdendir ve dokuların sertleşmesi nedeniyle cerrahi havayolunu da güçleştirir.
Yönetimde kılavuzlar aşamalı bir yaklaşım tanımlar: en iyi koşullarda sınırlı sayıda deneme, denemeler arasında oksijenlenmenin sağlanması, araç ya da uygulayıcı değişikliği ve gerektiğinde uyandırma. Yineleyen denemeler doku ödemi ve kanamaya yol açarak durumu kötüleştirir; bu nedenle deneme sayısının sınırlanması kesin bir kuraldır.
En kritik senaryo, hastanın hem solutulamadığı hem entübe edilemediği durumdur. Bu tabloda ön boyundan acil havayolu açılması gecikmeden yapılmalıdır. Kararın geciktirilmesi, ölüm ve kalıcı beyin hasarının en sık nedenidir; girişimin çok geç yapılması, yapılmamasından daha sık görülen bir hatadır.
Öngörülen güç havayolunda uyanık entübasyon en güvenli seçenektir; hastanın kendi solunumu ve havayolu koruyucu refleksleri korunur. Bu kararın alınabilmesi için hazırlık, uygun yerel anestezi ve deneyim gerekir.
Ön oksijenlenme, güvenlik payını belirleyen en önemli basamaktır. Yüksek akımlı burun oksijeni ile girişim boyunca sürdürülen oksijenlenme, güvenli süreyi uzatır. Obez ve gebe hastalarda bu süre belirgin biçimde kısadır.
Videolaringoskopi, görüntüyü iyileştirerek başarı oranını artırmıştır; ancak görüntünün iyi olması tüpün yerleştirilebileceği anlamına gelmez. Bu ayrım, deneyimsiz uygulayıcıların sık yaşadığı bir sorundur.
Yerleşimin doğrulanmasında kapnografi zorunludur; karbondioksit dalgası olmadan tüpün yerinde olduğu kabul edilemez.
Yaşanan güçlüğün hasta kaydına yazılması ve hastanın bilgilendirilmesi, sonraki girişimler için yaşamsaldır.
Eş anlamlılar
- Zor havayolu
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Gropper MA ve ark. (ed.), Miller's Anesthesia, 9. baskı, 2020.