Görme alanı

Görme alanı (İng. visual field), göz sabitken çevrede algılanabilen toplam alandır.

Etimoloji

Türkçe görme sözcüğü ile alan sözcüğünün birleşimidir.

Klinik bağlam

Alan, retinadan başlayıp görme korteksine uzanan yolağın bütünlüğüne bağlıdır. Yolaktaki her düzeyin kendine özgü bir kayıp örüntüsü vardır; bu nedenle görme alanı incelemesi, nörolojinin en kesin lokalizasyon araçlarındandır.

Retina ve görme siniri düzeyindeki lezyonlar, o gözde kayba yol açar. Kiazma düzeyindeki lezyonlar, çaprazlaşan lifleri etkileyerek her iki gözün dış yarısında kayba neden olur; hipofiz tümörleri bu örüntünün klasik nedenidir.

Kiazma sonrası lezyonlarda ise her iki gözün aynı yönündeki alanı kaybolur; bu bulgu, karşı yarımkürede lezyonu gösterir. Görme korteksi tutulumunda merkezî görme korunabilir.

Bu örüntülerin bilinmesi, hastanın yalnızca "tek gözümü göremiyorum" biçimindeki tanımının yanıltıcı olabileceğini gösterir; birçok hasta, iki gözün aynı yöndeki alan kaybını tek göz sorunu sanır.

Kayıp biçimleri tanısal bilgi taşır. Glokomda çevresel alan sinsi biçimde daralır; merkezî görme uzun süre korunduğundan hasta uzun süre farkına varmaz. Bu nedenle glokom, düzenli muayene olmadan geç tanınır.

Yaşa bağlı makula dejenerasyonunda ise merkezî alan bozulur; okuma güçlüğü ve düz çizgilerin eğri görülmesi tipiktir.

Retinitis pigmentozada çevresel kayıp gece körlüğüyle birlikte ilerler.

İnmede ani ortaya çıkan alan kaybı görülür; hasta bunu çoğu kez fark etmez ancak yürürken bir taraftaki nesnelere çarpma biçiminde belirti verir.

İlaçlara bağlı kayıplar da vardır. Vigabatrin, geri dönüşsüz görme alanı daralmasına yol açar; bu nedenle kullanımı sınırlanmış ve düzenli izlem zorunlu kılınmıştır. Etambutol ve amiodaron da görme yolağını etkileyebilir.

Papilödemde kör nokta genişler; ileri dönemde çevresel daralma gelişir ve kalıcı kayıp ortaya çıkabilir.

Değerlendirmede yatak başı yöntem olarak karşılaştırmalı muayene kullanılır; ayrıntılı inceleme perimetriyle yapılır.

Ehliyet ve mesleki uygunluk değerlendirmelerinde görme alanı ölçümü belirleyicidir; bu, hasta güvenliği açısından ihmal edilmemesi gereken bir konudur.

Alan kaybı olan hastalarda rehabilitasyon, tarama stratejileri ve çevre düzenlemesi işlevselliği artırır.

Eş anlamlılar

• Vizüel alan
• Görme sahası

İlgili terimler

• Görme siniri
• Glokom
• İnme
• Katarakt
• Papilödem