Hiperkolesterolemi
Hiperkolesterolemi (İng. hypercholesterolaemia), kandaki kolesterol düzeyinin, özellikle LDL kolesterolün olağandan yüksek olmasıdır.
Etimoloji
Yunanca hyper (fazla), chole (safra), stereos (katı) ve haima (kan) sözcüklerinden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Kolesterol, hücre zarlarının ve steroid hormonların yapımında gerekli bir moleküldür; sorun varlığı değil, LDL parçacıklarının damar duvarında birikmesidir.[1] Bu birikim ateroskleroz plağının çekirdeğini oluşturur ve zamanla kalp krizi ile inmeye yol açar. Nedensellik ilişkisi, gözlemsel çalışmalar, genetik veriler ve ilaç çalışmalarının tümüyle desteklenmiştir; LDL düzeyi ne kadar düşerse kalp damar olayları o kadar azalır ve bu ilişki doğrusal biçimde sürer.
Değerlendirmenin temel ilkesi, tek başına kolesterol değerine değil toplam kalp damar riskine bakılmasıdır. Aynı LDL düzeyi, diyabetli ve sigara içen bir hastada ile hiçbir risk etkeni bulunmayan genç bir kişide çok farklı anlam taşır; bu nedenle tedavi kararı risk hesaplama araçlarıyla verilir ve hedef LDL düzeyi risk grubuna göre belirlenir. Kalp krizi ya da inme geçirmiş hastalarda hedefler belirgin biçimde daha düşüktür. Açlık gerekliliği eski bir uygulamadır; günümüzde çoğu durumda tok karnına ölçüm yeterlidir.
İkincil nedenlerin dışlanması gerekir; hipotiroidi, nefrotik sendrom, kolestaz, denetimsiz diyabet, gebelik ve bazı ilaçlar yüksekliğe yol açar. Bunların düzeltilmesi çoğu kez değerleri normalleştirir. Kalıtsal biçimlerin tanınması ayrı bir öneme sahiptir; ailesel hiperkolesterolemide doğumdan itibaren yüksek düzeyler bulunur ve tedavi edilmediğinde erken yaşta kalp damar hastalığı gelişir. Ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü, aşil tendonunda kalınlaşma ve çok yüksek LDL değerleri bu tanıyı düşündürmeli, akrabaların taranmasını gerektirir.
Tedavinin temeli yaşam biçimi düzenlemesi ve statin kullanımıdır. Doymuş yağların yerine tekli ve çoklu doymamış yağların konması, lif alımının artırılması, kilo denetimi, düzenli fiziksel etkinlik ve sigaranın bırakılması etkilidir. Statinler LDL düzeyini düşürmenin yanında plak kararlılığını artırır ve olayları azaltır; hedefe ulaşılamadığında kolesterol emilimini engelleyen ilaçlar ve PCSK9 yolağını hedefleyen tedaviler eklenir. Kas ağrısı yakınmasının önemli bir bölümünde nosebo etkisinin rol oynadığı gösterilmiştir; bu nedenle ilacın gereksiz yere bırakılmaması için değerlendirme dikkatli yapılmalıdır.
Eş anlamlılar
- Kolesterol yüksekliği
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Libby P ve ark. (ed.), Braunwald's Heart Disease, 12. baskı, 2022.