Kondom

Kondom (İng. condom), cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korunmak ve gebeliği önlemek amacıyla kullanılan engel yöntemidir.

Etimoloji

Kökeni kesin bilinmemekle birlikte, Latince condere (korumak, saklamak) fiiliyle ilişkilendirilir.

Klinik bağlam

Yöntem, vücut sıvılarının ve deri temasının fiziksel olarak engellenmesi ilkesine dayanır. Erkek ve kadın biçimleri bulunur. Yaygın olarak lateksten üretilir; lateks alerjisi olanlar için poliüretan ve poliizopren seçenekleri vardır.

Gebelikten korunmada etkinliği, kusursuz kullanımda yüksektir; ancak gerçek kullanımda başarısızlık oranı belirgin biçimde artar. Bu fark, yöntemin kendisinden değil, kullanım hatalarından kaynaklanır. Geç takma, erken çıkarma, uygun olmayan boyut, uç kısmında hava bırakılmaması ve yıpranmış ürün kullanımı başlıca hatalardır.

Enfeksiyonlardan korunma açısından benzersiz bir yeri vardır: gebelikten korunma yöntemleri arasında cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı da koruma sağlayan tek yöntemdir. HIV enfeksiyonu, gonore, klamidya enfeksiyonu ve hepatit B gibi sıvı yoluyla bulaşan etkenlere karşı koruyuculuğu yüksektir.

Ancak koruma her etken için aynı düzeyde değildir. Deri teması yoluyla bulaşan enfeksiyonlarda — insan papillomavirüsü, herpes simpleks virüsü ve sifiliz — koruma kısmidir, çünkü örtülmeyen deri alanları temas edebilir. Bu ayrımın bilinmemesi, yanlış bir güvenlik duygusuna yol açar ve tanı gecikmesine neden olur.

Kritik bir kullanım hatası, yağ bazlı kayganlaştırıcıların lateks ürünlerle birlikte kullanılmasıdır. Vazelin, bebek yağı ve bazı kremler lateksi hızla bozarak yırtılmaya yol açar. Su ya da silikon bazlı ürünler kullanılmalıdır. Aynı biçimde bazı vajinal ilaç formülasyonları da lateksi zayıflatır; bu nedenle tedavi sırasında ek yöntem önerilir.

Bir diğer önemli nokta, iki ürünün birlikte kullanılmasının koruyuculuğu artırmadığı, sürtünme nedeniyle yırtılma riskini yükselttiğidir.

Kullanım sırasında yırtılma ya da kayma olduğunda, gebelikten korunma için acil yöntemler ve enfeksiyon riski açısından temas sonrası profilaksi seçenekleri değerlendirilmelidir. HIV açısından temas sonrası profilaksinin olabildiğince erken başlatılması gerekir; gecikme etkinliği azaltır.

Spermisit içeren ürünlerin ek yarar sağlamadığı, hatta sık kullanımda mukozada tahrişe yol açarak enfeksiyon riskini artırabildiği gösterilmiştir. Bu nedenle rutin olarak önerilmez.

Danışmanlıkta ikili korunma kavramı önemlidir: hormonal ya da rahim içi yöntem kullanan kişilerde de enfeksiyon riski sürer; bu nedenle iki yöntemin birlikte kullanımı önerilir.

Saklama koşulları da etkinliği belirler; ısı, güneş ışığı ve cüzdanda uzun süre taşımak ürünü bozar. Son kullanma tarihinin denetlenmesi ve ambalajın keskin nesneyle açılmaması gerekir.

Ürünün doğru kullanımının anlatılması, kısa ancak etkili bir koruyucu sağlık girişimidir.

Eş anlamlılar

• Prezervatif

İlgili terimler

• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar
• HIV enfeksiyonu
• Doğum kontrolü
• İnsan papillomavirüsü
• Temas sonrası profilaksi