Kızamık

Kızamık (İng. measles), kızamık virüsünün yol açtığı, yüksek bulaştırıcılığa sahip döküntülü viral hastalıktır.

Etimoloji

Türkçe kızarmak eyleminden türetilmiştir; döküntünün kırmızı görünümünü anlatır.

Klinik bağlam

Etken bir paramiksovirüstür. Havayolu ile bulaşır ve bilinen en bulaşıcı enfeksiyon etkenlerinden biridir; virüs, hasta ortamdan ayrıldıktan sonra da havada uzun süre asılı kalabilir. Bu özellik, hastanın havayolu izolasyonunda izlenmesini zorunlu kılar.

Bulaştırıcılık, döküntü ortaya çıkmadan birkaç gün önce başlar ve sonrasında birkaç gün sürer. Bu nedenle tanı konmadan önce yayılım gerçekleşmiş olur; salgın denetimini güçleştiren temel özellik budur.

Klinik seyir tipiktir: yüksek ateş ile öksürük, burun akıntısı ve konjonktivit üçlüsü başlar. Ardından ağız içinde Koplik lekeleri görülür; bu bulgu tanı koydurucudur ancak kısa sürelidir ve kolayca kaçırılır.

Döküntü kulak arkasından ve saç çizgisinden başlar, aşağı doğru yayılır ve birleşme eğilimi gösterir. Döküntü çıktığında ateş genellikle en yüksek düzeydedir; bu, diğer birçok döküntülü hastalıktan ayıran bir özelliktir.

Komplikasyonlar hastalığın asıl yükünü oluşturur: orta kulak iltihabı, ishal, pnömoni — hem viral hem ikincil bakteriyel —, ensefalit ve seyrek olarak subakut sklerozan panensefalit. Bu son tablo, enfeksiyondan yıllar sonra ortaya çıkar ve ölümcüldür.

Ölümlerin başlıca nedeni pnömonidir. Risk, iki yaş altındaki çocuklarda, gebelerde, beslenme yetersizliği olanlarda ve bağışıklığı baskılanmış kişilerde yüksektir.

Hastalık, geçici ancak belirgin bir bağışıklık baskılanmasına yol açar; önceden kazanılmış bağışıklık belleğinin bir bölümünü silebildiği gösterilmiştir. Bu, iyileşme sonrası aylarca diğer enfeksiyonlara yatkınlığı açıklar.

Tanı klinik bulgularla konur; doğrulama için serolojik testler ve moleküler yöntemler kullanılır. Bildirimi zorunludur ve tek bir olgu salgın araştırması gerektirir.

Tedavi destekleyicidir. A vitamini uygulaması, komplikasyonları ve ölüm oranını azalttığı gösterildiğinden çocuklarda önerilir; bu basit girişim sıklıkla atlanır.

Korunmanın tek etkili yolu aşılamadır. Canlı zayıflatılmış aşı, kabakulak ve kızamıkçık aşısıyla birlikte uygulanır ve yüksek koruma sağlar. Aşılama oranlarının düşmesi, hastalığın yeniden görülmesine yol açmıştır; yüksek bulaştırıcılık nedeniyle toplumsal bağışıklık için çok yüksek aşılama oranı gerekir.

Bağışık olmayan temaslılarda, belirli süre içinde uygulanan aşı ya da immünoglobulin koruyucudur; canlı aşı kullanılamayan gebelerde ve bağışıklığı baskılanmış kişilerde immünoglobulin tercih edilir.

Eş anlamlılar

• Kızamık hastalığı

İlgili terimler

• Aşılama
• Döküntü
• Bulaş
• Kabakulak
• İzolasyon önlemleri