Legionella

Legionella (İng. Legionella), su sistemlerinde yaşayan ve solunum yoluyla bulaşarak pnömoniye yol açan gram negatif bakteri cinsidir.

Etimoloji

Bakterinin ilk kez bir gazi derneği toplantısında ortaya çıkan salgında tanımlanmasından dolayı bu adı almıştır.

Klinik bağlam

İnsanda hastalık yapan başlıca tür Legionella pneumophiladır. Bakteri doğal ve yapay su sistemlerinde bulunur; klima kuleleri, sıcak su depoları, duş başlıkları, jakuziler ve dekoratif fıskiyeler kaynak oluşturur.

Bulaş, kirlenmiş suyun aerosol biçiminde solunmasıyla gerçekleşir; insandan insana bulaş görülmez. Bu özellik, izolasyon önlemlerinin gerekmemesini açıklar.

Bakteri, hücre içinde — özellikle alveoler makrofajlarda — çoğalır. Bu nedenle hücre içine geçebilen antibiyotikler etkilidir; beta-laktamlar etkisizdir. Bu ayrım, ampirik tedavide atipik etkenlerin kapsanmasının gerekçesidir.

İki klinik biçimi vardır. Lejyoner hastalığı, ağır seyreden pnömonidir. Pontiac ateşi ise grip benzeri, kendiliğinden düzelen ve pnömoni yapmayan hafif tablodur.

Pnömoni tablosunda yüksek ateş, öksürük, nefes darlığı ve göğüs ağrısı görülür. Akciğer dışı bulgular dikkat çekicidir: ishal, bulantı, karın ağrısı, konfüzyon, baş ağrısı ve hiponatremi. Bu birliktelik — pnömoni ile birlikte ishal, bilinç değişikliği ve hiponatremi — en değerli klinik ipucudur.

Laboratuvarda hiponatremi, karaciğer enzim yüksekliği, kreatin kinaz artışı ve hipofosfatemi görülebilir. Nabız-ateş uyumsuzluğu tanımlanmıştır ancak güvenilir değildir.

Risk etkenleri ileri yaş, sigara, kronik akciğer hastalığı, bağışıklık baskılanması, diyabet, böbrek yetmezliği ve yakın zamanda seyahat ya da otel konaklamasıdır.

Tanıda idrarda antijen testi hızlı ve yaygın kullanılan yöntemdir; ancak yalnızca en sık serogrupu saptar. Bu nedenle negatif sonuç hastalığı dışlamaz. Bu sınırlılığın bilinmemesi, tanının atlanmasına yol açar.

Kültür, özel besiyeri gerektirir ve laboratuvarın önceden uyarılması gerekir; alt solunum yolu örneği ile yapılır ve tür belirlenmesini sağlar. Moleküler testler de kullanılır.

Tedavide florokinolonlar ve makrolidler kullanılır; ağır olgularda tedavi süresi uzatılır. Bağışıklığı baskılanmış hastalarda ve akciğer apsesi gelişenlerde süre daha uzundur.

Toplum kökenli pnömonide ampirik tedavi seçimi bu etkeni kapsayacak biçimde yapılır; ağır olgularda idrar antijen testinin istenmesi önerilir.

Bildirimi zorunludur; tek bir olgu bile ortak kaynak araştırmasını gerektirir. Korunmada su sistemlerinin bakımı, sıcak su sıcaklığının uygun düzeyde tutulması ve düzenli denetim etkilidir.

Eş anlamlılar

• Lejyonella

İlgili terimler

• Pnömoni
• Hiponatremi
• Makrolid
• Atipik pnömoni
• Bakteri