Median sinir
Median sinir (İng. median nerve; Lat. nervus medianus), brakiyal pleksusun medial ve lateral kordlarından oluşan, ön kol bükücü kaslarının çoğunu ve elin dış bölümünün duyusunu sağlayan sinirdir.
Etimoloji
Latince ortada bulunan anlamındaki medianus sözcüğünden gelir; kolun ortasındaki seyrini anlatır.
Klinik bağlam
Sinir, kolda damar-sinir demeti içinde aşağı iner, dirsek önünden geçer ve ön kolda bükücü kasların arasında ilerler. Bilekte, karpal kemiklerin oluşturduğu oluk ile üzerini örten transvers karpal bağ arasında kalan karpal tünelden geçerek ele girer.[1]
Ön kolda el bileği ve parmak bükücülerinin çoğunu, elde ise başparmağın kısa abduktörü, opponens ve kısa bükücünün yüzeyel başı ile iki dış lumbrikal kası uyarır. Duyusal olarak avuç içinin dış bölümünü, başparmak, işaret ve orta parmak ile yüzük parmağının dış yarısını taşır.
En sık karşılaşılan sorun karpal tünel sendromudur. Tünel içindeki basıncın artmasıyla sinir sıkışır; el bileğinin yinelenen hareketleri, gebelik, hipotiroidi, diyabet, romatoid artrit, akromegali, obezite ve amiloidoz yatkınlık yaratır. Hastalar geceleri artan uyuşma, karıncalanma ve ağrı tanımlar; ellerini silkeleyerek rahatladıklarını belirtirler. İlerlemiş olgularda başparmak tabanındaki kaslarda erime ve kavrama gücünde azalma görülür. Tanıda Tinel ve Phalen testleri yardımcıdır ancak güvenilirlikleri sınırlıdır; elektrofizyolojik inceleme ve ultrason kullanılır.
Önemli bir klinik ayrıntı, karpal tünel sendromunda avuç içinin merkezî bölgesindeki duyunun korunmasıdır; bu bölgenin duyusunu taşıyan palmar kutanöz dal, tünelin dışından geçer. Bu bulgu, sıkışmanın bilek düzeyinde olduğunu gösterir ve daha yukarı düzeydeki lezyonlardan ayırır.
Bir diğer önemli nokta, iki taraflı karpal tünel sendromunun sistemik bir hastalığın habercisi olabilmesidir; özellikle kardiyak amiloidozda eklem ve kalp bulgularından yıllar önce ortaya çıkabilir. Bu ilişkinin bilinmemesi, altta yatan hastalığın geç tanınmasına yol açar.
Dirsek düzeyinde sıkışma — pronator sendromu — daha enderdir; ön kolda ağrı, avuç içi duyusunun da etkilenmesi ve gece belirtilerinin daha az olmasıyla ayrılır. Ön interosseöz sinir tutulumunda ise duyu korunur; hasta başparmak ve işaret parmağıyla düzgün bir halka yapamaz — bu, kolay uygulanabilen tanısal bir muayenedir.
Yüksek düzey yaralanmalarda, elin bükücü kaslarının işlev kaybı nedeniyle yumruk yapmaya çalışırken başparmak ve işaret parmağının bükülememesi ile ortaya çıkan görünüm — kutsama eli — tanınır. Elde uzun süreli tutulumda tenar kasların erimesiyle maymun eli görünümü gelişir.
Klinik uygulamada sinir, damar yolu ve arteriyel kateter girişimleri sırasında risk altındadır; özellikle dirsek önü ve bilek bölgesindeki girişimlerde uyuşma ya da elektriklenme tanımlayan hastada işlem durdurulmalıdır. Ayrıca damar dışına kaçan ilaçlar sinir hasarına yol açabilir.
Bölgesel anestezide sinir, brakiyal pleksus bloklarında hedeflenen yapılar arasındadır; bilek ve ön kol düzeyinde seçici blokla el girişimlerinde kullanılır. Turnike kullanımı ve uzun süreli bası da yaralanma nedeni olabilir.
Tedavide ilk yaklaşım koruyucudur: gece atelinde el bileğinin nötr konumda tutulması, etkinlik düzenlemesi, altta yatan hastalığın tedavisi ve seçilmiş olgularda enjeksiyon. Belirtilerin sürdüğü, kas erimesinin geliştiği ya da elektrofizyolojide belirgin bozulma saptanan olgularda cerrahi gevşetme uygulanır ve sonuçları başarılıdır.
Eş anlamlılar
- Nervus medianus
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Standring S (ed.), Gray's Anatomy: The Anatomical Basis of Clinical Practice, 42. baskı, 2020.