Radial sinir
Radial sinir (İng. radial nerve; Lat. nervus radialis), brakiyal pleksusun arka kordundan çıkan, kol ve ön kolun gerici kaslarını uyaran ve elin arka yüzünün duyusunu taşıyan sinirdir.
Etimoloji
Latince ön koldaki radius kemiğinin adından türetilmiştir.
Klinik bağlam
Sinir, arka korddan ayrıldıktan sonra kol kemiğinin arkasında spiral oluk içinde ilerler, dirsek dışından geçerek ön kolda yüzeyel ve derin dallarına ayrılır. Derin dal, arka interosseöz sinir olarak devam eder ve parmakları geren kasları uyarır. Kolda triseps kasını, ön kolda ise el bileği ve parmakları geren kasları uyarır; duyusal olarak elin arka-dış bölümünü taşır.[1]
En bilinen klinik tablo, sinirin kol kemiğine yaslandığı bölgede basıya uğramasıyla gelişen düşük el görünümüdür: hasta el bileğini ve parmaklarını kaldıramaz. Bu tablo, kolun sert bir yüzeye uzun süre yaslanmasıyla ortaya çıkar; derin uyku ya da alkol etkisiyle koltuk kenarına yaslanarak uyuma sonucu geliştiğinden "cumartesi gecesi felci" olarak anılır. Koltuk değneğinin uygunsuz kullanımı ve kol kemiği kırıkları diğer nedenlerdir.
Kırıklarla ilişkisi klinik açıdan önemlidir. Kol kemiğinin orta-alt bölümündeki kırıklarda sinir yaralanması sık görülür; bu nedenle bu kırıklarda el bileği ve parmak gerimi mutlaka değerlendirilmeli ve bulgular tedaviden önce belgelenmelidir. Kırık redüksiyonu sonrası yeni ortaya çıkan felç, sinirin kırık uçları arasına sıkışmış olabileceğini düşündürür ve cerrahi değerlendirme gerektirir. Muayenenin kaydedilmemesi, sonradan sorumluluğun belirlenmesini güçleştiren yaygın bir eksikliktir.
Yaralanmanın düzeyi, bulguları belirler ve yerleşimi gösterir. Koltuk altı düzeyindeki yaralanmalarda triseps de etkilenir ve dirsek gerimi kaybolur. Spiral oluk düzeyinde triseps korunur; el bileği ve parmak gerimi kaybolur, elin arka yüzünde duyu kaybı bulunur. Arka interosseöz sinir tutulumunda ise duyu tümüyle korunur; yalnızca parmak gerimi kaybolur ve el bileği gerimi dışa sapma göstererek kısmen korunur. Bu ayrım, tanıyı yatak başında yerleştirmeyi sağlar.
Ayırıcı tanıda merkezî nedenler bulunur: inme, özellikle motor korteksin el bölgesini tutan küçük lezyonlarda benzer görünüm yaratabilir. Ancak merkezî tabloda refleksler canlıdır, patolojik refleksler bulunabilir ve duyu kaybının dağılımı farklıdır. Bu ayrımın atlanması, inmenin gözden kaçmasına yol açabilir. Ayrıca kurşun zehirlenmesi, klasik olarak iki taraflı düşük el yapan ender bir nedendir.
Ameliyathanede pozisyona bağlı yaralanma önemli bir başlıktır. Kolun ameliyat masasının kenarına yaslanması, uygun olmayan destek kullanımı, turnike basıncı ve kan basıncı manşonunun uzun süreli sıkması sinir hasarına yol açabilir. Korunmada kolun yumuşak destekle korunması, masa kenarına bası olmamasının denetlenmesi ve turnike süresi ile basıncının sınırlanması önerilir.
Girişimsel açıdan sinir, kol bölgesindeki enjeksiyonlar ve damar yolu uygulamalarında risk altındadır. Bölgesel anestezide brakiyal pleksus bloklarında hedeflenen yapılar arasındadır; ön kol ve el düzeyinde seçici blokla girişimlerde kullanılır.
Tanıda öykü ve muayene çoğunlukla yeterlidir; sıkışmanın yerini belirlemek ve iyileşmeyi izlemek için elektrofizyolojik inceleme ile ultrason kullanılır.
Tedavide basıya bağlı olgular çoğunlukla haftalar-aylar içinde kendiliğinden düzelir. Bu süreçte el bileğini destekleyen atel kullanımı, eklem sertliğini ve kontraktür gelişimini önler; fizyoterapi ile eklem hareket açıklığı korunur. Kesici yaralanmalarda ve düzelmeyen olgularda cerrahi onarım ya da tendon transferi değerlendirilir.
Eş anlamlılar
- Nervus radialis
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Standring S (ed.), Gray's Anatomy: The Anatomical Basis of Clinical Practice, 42. baskı, 2020.