Negatif basınçlı pulmoner ödem

Negatif basınçlı pulmoner ödem (İng. negative pressure pulmonary edema, NPPE / postobstructive pulmonary edema), tıkalı bir üst havayoluna karşı yapılan güçlü inspiratuvar çabanın oluşturduğu belirgin negatif intratorasik basıncın, pulmoner kapillerlerden interstisyum ve alveollere sıvı geçişine yol açmasıyla gelişen kardiyojenik olmayan pulmoner ödemdir; en sık laringospazm sonrasında görülür ve tipik olarak sağlıklı, kaslı genç erişkinlerde ortaya çıkar.

Etimoloji

Türkçe "negatif" (Lat. negativus "olumsuz"), "basınç" ve Latince pulmo (akciğer) sözcüğünden türeyen pulmoner ile Yunanca oidēma (şişlik; oidein "şişmek" fiilinden) sözcüklerinden oluşur; tıkanma sonrası gelişimini vurgulayan "postobstrüktif pulmoner ödem" adı da eş anlamlı kullanılır.

Klinik bağlam

Patofizyolojinin merkezinde Müller manevrasının abartılı biçimi yer alır: kapalı glottise ya da tıkalı havayoluna karşı güçlü inspirasyon, normalde −5 ile −10 cmH₂O olan plevral basıncı −50 ile −100 cmH₂O'ya düşürebilir; bu, venöz dönüşü ve sağ kalp dolumunu artırırken sol ventrikül ard yükünü yükseltir, pulmoner kapiller transmural basıncı artırır ve hidrostatik güçlerle birlikte kapiller stres yetmezliğine yol açarak sıvının, ağır olgularda eritrositlerin alveollere geçişine neden olur; hipoksik pulmoner vazokonstriksiyon ve katekolamin deşarjı tabloyu güçlendirir.^[1] İki tip tanımlanır: tip I, akut tıkanmayı (ekstübasyon sonrası laringospazm en sık neden; ayrıca yabancı cisim aspirasyonu, asılma, epiglottit, endotrakeal tüpün ısırılması) izleyen dakikalar içinde gelişir; tip II ise kronik tıkanıklığın (adenotonsiller hipertrofi, obstrüktif uyku apnesi) giderilmesinden sonra, kronik pozitif basınç etkisinin ani kalkmasıyla ortaya çıkar. Genç, sağlıklı ve kaslı bireyler, güçlü inspiratuvar basınç üretebildiklerinden paradoksal biçimde en riskli gruptur; anestezi sonrası olguların çoğu bu profildedir. Klinik tablo ekstübasyonu izleyen dakikalar ile ilk saatler içinde ani dispne, takipne, hipoksemi, pembe köpüklü sekresyon ve yaygın rallerle belirir; akciğer grafisinde bilateral, santral ağırlıklı ödem görülür ve tablo aspirasyon, anafilaksi, akut solunum sıkıntısı sendromu ve kardiyojenik ödemle karışabilir; normal kalp işlevi, hızlı gelişim ve tetikleyici tıkanma öyküsü ayırıcı tanının anahtarıdır, ekokardiyografi kardiyojenik nedeni dışlamada yardımcıdır.^[2] Tedavi büyük ölçüde destekleyicidir ve tablo çoğunlukla 24–48 saat içinde tamamen düzelir: havayolu açıklığının güvence altına alınması, oksijen desteği ve gerektiğinde pozitif ekspiryum sonu basınçla noninvazif ventilasyon ya da kısa süreli mekanik ventilasyon temel yaklaşımdır; hasta övolemikse diüretiğin yararı sınırlıdır ve rutin önerilmez. Prognoz mükemmele yakındır ancak tanınmadığında gereksiz uzamış entübasyon, yanlış kardiyak tedavi ya da nadir ölümcül sonuçlar bildirilmiştir; önleme, laringospazmın önlenmesi ve erken etkin tedavisine dayanır.^[3]

Eş anlamlılar

Postobstrüktif pulmoner ödem
NPPE
Post-ekstübasyon pulmoner ödem (klinik bağlama göre)

İlgili terimler

Kaynaklar

↑ Bhattacharya M, Kallet RH, Ware LB, Matthay MA, Negative-Pressure Pulmonary Edema, Chest, 2016.
↑ Miller RD, Eriksson LI, Fleisher LA ve ark. (ed.), Miller's Anesthesia, 9. baskı, Elsevier, 2020.
↑ Lemyze M, Mallat J, Understanding negative pressure pulmonary edema, Intensive Care Medicine, 2014.

[1] Bhattacharya M, Kallet RH, Ware LB, Matthay MA, Negative-Pressure Pulmonary Edema, Chest, 2016.

[2] Miller RD, Eriksson LI, Fleisher LA ve ark. (ed.), Miller's Anesthesia, 9. baskı, Elsevier, 2020.

[3] Lemyze M, Mallat J, Understanding negative pressure pulmonary edema, Intensive Care Medicine, 2014.

[1]

[2]

[3]