Pulmoner ödem

Pulmoner ödem (İng. pulmonary edema; Lat. pulmo "akciğer" + Yun. oidēma "şişlik"), akciğerin interstisyel alanında ve alveollerde sıvı birikmesiyle gaz değişiminin bozulması ve hipoksemi gelişmesidir; mekanizmasına göre hidrostatik basınç artışına bağlı kardiyojenik ve kapiller geçirgenlik artışına bağlı nonkardiyojenik olmak üzere iki ana forma ayrılır.

Etimoloji

Latince pulmo (akciğer) sözcüğünden türeyen pulmoner ile Yunanca oidein "şişmek" fiilinden türeyen oidēma (şişlik) sözcüklerinden oluşur.

Klinik bağlam

Alveolokapiller membranda sıvı dengesi Starling güçleriyle belirlenir; ödem, hidrostatik basıncın yükselmesi (kardiyojenik form) ya da membran geçirgenliğinin artması (nonkardiyojenik form) ile gelişir ve lenfatik drenaj kapasitesi aşıldığında önce interstisyum, sonra alveoller sıvıyla dolar. Kardiyojenik pulmoner ödemin başlıca nedenleri akut miyokard enfarktüsü ve iskemi, akut dekompanse kalp yetmezliği, hipertansif acil, akut mitral ve aort kapak yetersizlikleri, aritmiler (atriyal fibrilasyon) ve mitral darlığıdır; sıvı yüklenmesi ile akut böbrek hasarı tabloyu tetikleyebilir ya da ağırlaştırabilir. Nonkardiyojenik formun prototipi akut solunum sıkıntısı sendromudur; diğer örnekler negatif basınçlı pulmoner ödem, yeniden genişleme (re-ekspansiyon) ödemi, yüksek irtifa pulmoner ödemi, nörojenik pulmoner ödem (status epileptikus, kafa içi kanama sonrası), transfüzyon ilişkili akut akciğer hasarı (TRALI) ve opioid aşırı dozudur; bazı tablolarda iki mekanizma bir arada bulunur.^[1] Klinik tablo dispne, ortopne, takipne, hışıltı ve yaygın raller ile ağır olgularda pembe köpüklü balgamla belirir; kardiyojenik formda üçüncü kalp sesi, boyun venlerinde dolgunluk ve periferik ödem eşlik edebilir. Ayırıcı tanıda akciğer grafisi (kardiyojenik formda kardiyomegali, sefalizasyon, Kerley B çizgileri, santral "yarasa kanadı" ödem; plevral efüzyon), natriüretik peptidler (BNP/NT-proBNP), ekokardiyografi (ventrikül ve kapak işlevleri, dolum basınçları) ve akciğer ultrasonografisi (yaygın B çizgileri) kullanılır; ekokardiyografi kardiyojenik-nonkardiyojenik ayrımının temel aracıdır.^[2] Tedavi mekanizmaya göre ayrışır: kardiyojenik formda oturur pozisyon, oksijen, intravenöz diüretik, uygun hastada vazodilatör ve tetikleyicinin (iskemi, aritmi, hipertansif kriz) düzeltilmesi temel yaklaşımdır; sürekli pozitif havayolu basıncı ve noninvazif ventilasyon alveolleri açarak ve sol ventrikül ard yükünü azaltarak entübasyon gereksinimini düşürür, dirençli olgularda mekanik ventilasyon gerekir. Nonkardiyojenik formda tedavi altta yatan nedene ve ARDS ilkelerine (akciğer koruyucu ventilasyon, konservatif sıvı stratejisi) dayanır; diüretiğin yeri sınırlıdır.^[3] Yeniden genişleme ödemi, büyük pnömotoraks ya da plevral efüzyonun hızlı boşaltılmasından sonra gelişebilen özel bir form olup boşaltma hızının sınırlanmasıyla önlenmeye çalışılır.

Eş anlamlılar

Akciğer ödemi
Akut pulmoner ödem (ani gelişen klinik tablo için)

İlgili terimler

Kaynaklar

↑ Ware LB, Matthay MA, Acute Pulmonary Edema, New England Journal of Medicine, 2005.
↑ McDonagh TA, Metra M, Adamo M ve ark., 2021 ESC Guidelines for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure, European Heart Journal, 2021.
↑ Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, McGraw Hill, 2022.

[1] Ware LB, Matthay MA, Acute Pulmonary Edema, New England Journal of Medicine, 2005.

[2] McDonagh TA, Metra M, Adamo M ve ark., 2021 ESC Guidelines for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure, European Heart Journal, 2021.

[3] Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, McGraw Hill, 2022.

[1]

[2]

[3]