Nitrat

Nitrat (İng. nitrate), damar genişletici etkisiyle anginada kullanılan ilaç grubudur.

Etimoloji

Nitrik asit tuzlarını belirten kimyasal adlandırmadan gelir.

İlaçlar, vücutta nitrik okside dönüşerek damar düz kasını gevşetir.^[1]

Etki, ağırlıklı olarak toplardamarlar üzerindedir; bu ayrım son derece önemlidir.

Toplardamar genişlemesi, kalbe dönen kanı azaltır ve ön yükü düşürür.

Ön yükün azalması, kalp kasının oksijen gereksinimini doğrudan azaltır.

Bu düzenek, ilacın anginadaki yararının asıl kaynağıdır.

Bu nedenle etki, koroner damarların genişletilmesinden çok yükün azaltılmasına dayanır.

Bu kavrayış, ilacın hangi durumlarda zararlı olacağını da açıklar.

Ön yüke bağımlı hastalarda tansiyon ani ve tehlikeli biçimde düşer.

Bu grubun başında sağ ventrikül enfarktüsü gelir; bu tabloda nitrat karşı endikedir.

Bu nedenle alt duvar enfarktüsünde sağ taraf türevleri çekilmelidir.

Bu adımın atlanması, önlenebilir dolaşım çöküşüne yol açar.

Aynı risk, ileri aort darlığı ve hipertrofik kardiyomiyopatide de geçerlidir.

İkinci mutlak karşı endikasyon, fosfodiesteraz-5 engelleyicileriyle birlikte kullanımdır.

Bu ilaçlar aynı yolağı etkiler; birlikte kullanım dirençli ve ölümcül tansiyon düşüşüne yol açar.

Bu nedenle göğüs ağrısıyla başvuran hastada bu ilaçların kullanımı sorgulanmalıdır.

Bu soru sıklıkla atlanır; sorgulanması zorunludur.

Üçüncü önemli kavram tolerans gelişimidir.

Sürekli kullanımda etki hızla azalır; bu durum klinik uygulamayı doğrudan belirler.

Bu nedenle günlük dozlama, ilaçsız bir aralık bırakacak biçimde planlanır.

Bu aralık genellikle gece saatlerine denk getirilir.

Bu ilkenin bilinmemesi, ilacın etkisiz kalmasının en sık nedenidir.

Yan etkiler arasında baş ağrısı, yüzde kızarma ve ayağa kalkarken tansiyon düşmesi bulunur.

Baş ağrısı çok sıktır ve ilacın bırakılmasının başlıca nedenidir; genellikle zamanla azalır.

Dilaltı biçimler, akut angina atağında hızlı etki sağlar.

Ağrının dilaltı nitratla geçmesi, kalp kökenli olduğunu kanıtlamaz.

Yemek borusu spazmında da aynı yanıt alınır; bu tuzak yaygındır.

Uzun etkili biçimler koruyucu amaçla kullanılır; ancak sağkalımı iyileştirdiği gösterilmemiştir.

Kalp yetmezliğinde hidralazin ile birlikte kullanıldığında yarar sağlar.

↑ Brunton LL ve ark. (ed.), Goodman & Gilman's The Pharmacological Basis of Therapeutics, 14. baskı, 2023.