Oral glukoz tolerans testi
Oral glukoz tolerans testi (İng. oral glucose tolerance test), belirli miktarda şeker verildikten sonra kan şekeri yanıtının ölçülmesine dayanan tanı testidir.
Etimoloji
Latince oralis (ağızdan) sözcüğü ile glukoz ve tolerans terimlerinin birleşimidir.
Klinik bağlam
Testte, gece boyu açlığın ardından standart miktarda şeker çözeltisi içirilir ve belirli aralıklarla kan şekeri ölçülür.[1]
Yöntem, insülin salgısının yeterliliğini ve doku yanıtını birlikte değerlendirir; bu nedenle açlık ölçümünden daha duyarlıdır.
Nitekim erken dönem bozukluklarda açlık şekeri normal olabilirken, tokluk yanıtı bozulmuştur.
Bu duyarlılık, testin en önemli üstünlüğüdür; ancak uygulama zorluğu nedeniyle rutin taramada sınırlı kullanılır.
Test, diyabet ve bozulmuş glukoz toleransı tanısında kullanılır; ayrıca gebelik diyabeti taramasının temelini oluşturur.
Gebelik diyabeti taraması, gebeliğin belirli haftalarında yapılır; bu zamanlama, plasenta kaynaklı direnç artışının en belirgin olduğu döneme denk gelir.
Bu tarama önemlidir; tedavi edilmeyen gebelik diyabeti, iri bebek, doğum travması, yenidoğanda hipoglisemi ve preeklampsi riskini artırır.
Testin güvenilirliği, doğru uygulanmasına bağlıdır; hazırlık koşulları sonucu belirgin biçimde etkiler.
Test öncesinde birkaç gün boyunca yeterli karbonhidrat alınması gerekir; kısıtlı beslenme yanlış yüksek sonuçlara yol açar.
Bu ayrıntı sıklıkla göz ardı edilir ve gereksiz tanı konmasına neden olur.
Açlık süresi belirli sınırlar içinde olmalıdır; hem kısa hem aşırı uzun açlık sonucu bozar.
Test sırasında hastanın oturur durumda kalması, sigara içmemesi ve hareket etmemesi gerekir; fiziksel etkinlik şekeri düşürür.
Akut hastalık, enfeksiyon, cerrahi sonrası dönem ve kortikosteroid kullanımı sonucu yükseltir; bu koşullarda test ertelenmelidir.
Mide ameliyatı geçirmiş hastalarda test yanıltıcıdır; hızlı emilim nedeniyle erken yüksek değerler ve ardından düşme görülür.
Bu hastalarda testin uygulanması önerilmez; bu, önemli bir uygulama tuzağıdır.
Test yorumlanırken tek bir yüksek değerin tanı koydurmadığı bilinmelidir; belirti yoksa doğrulama gerekir.
Bozulmuş glukoz toleransı, diyabet öncesi bir durumdur ve yüksek ilerleme riski taşır.
Bu grupta yaşam biçimi değişikliği, diyabet gelişimini belirgin biçimde önler; bu bulgu, testin önleyici değerini gösterir.
Testin dezavantajları uzun sürmesi, tekrarlanabilirliğinin sınırlı olması ve bulantı yapabilmesidir.
Bu nedenle günlük uygulamada açlık şekeri ve HbA1c ölçümü daha sık kullanılır.
Ancak belirli durumlarda, örneğin kistik fibroz ve gebelikte, test yerini korumaktadır.
Eş anlamlılar
- Şeker yükleme testi
- OGTT
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Melmed S ve ark. (ed.), Williams Textbook of Endocrinology, 14. baskı, 2020.