Orta yaş

Orta yaş (İng. middle age), erişkinliğin yaklaşık kırk ile altmış beş yaşları arasındaki dönemidir.

Etimoloji

Türkçe tanımlayıcı bir terimdir.

Klinik bağlam

Dönemin tıbbi önemi, birçok kronik hastalığın bu yıllarda sessizce yerleşmesi ve önleyici girişimlerin en yüksek getiriyi bu evrede sağlamasıdır. Hipertansiyon, tip 2 diyabet, dislipidemi ve obezite genellikle belirti vermeden ilerler; bu nedenle tarama, yakınmaya değil yaşa dayandırılır. Kalp damar riskinin hesaplanması ve değiştirilebilir etkenlerin düzeltilmesi, bu dönemde yapılan en etkili tıbbi girişimlerdendir.

Kanser taramaları bu yaş aralığında yoğunlaşır. Kolorektal kanser taraması, meme kanserinde mamografi, rahim ağzı kanserinde tarama testleri ve yüksek riskli kişilerde düşük doz akciğer tomografisi bu döneme denk gelir. Taramaların yararı, hastalığın belirti vermeden yakalanmasına dayanır; bu nedenle kişinin kendini iyi hissetmesi, taramayı erteleme gerekçesi değildir. Aşılama durumunun gözden geçirilmesi de ihmal edilen bir adımdır.

Fizyolojik değişiklikler öngörülebilir bir sıra izler. Kırklı yaşların ortasında göz merceğinin esnekliği azalır ve presbiyopi ortaya çıkar; bu bir hastalık değildir ve okuma gözlüğüyle düzeltilir. Kas kütlesi ve kemik yoğunluğu azalmaya başlar; kadınlarda menopozla birlikte kemik kaybı hızlanır ve kalp damar riski artar. Yüksek frekanslarda işitme kaybı sinsi biçimde ilerler. Bu değişikliklerin olağan sayılması, altta yatan hastalıkların gözden kaçmasına yol açmamalıdır.

Ruhsal ve toplumsal boyut hafife alınmamalıdır. Çalışma yaşamındaki değişiklikler, yaşlanan ebeveynlerin bakımı ve çocukların evden ayrılması bu dönemde yığılır; kaygı bozukluğu ve depresyon sıklığı belirgindir ve bedensel yakınmalar biçiminde ortaya çıkabilir. Alkol kullanımı ve uyku sorunları sorgulanmalıdır. Bu dönemde kazanılan alışkanlıklar ileri yaştaki bağımsızlığı belirler; sigaranın bırakılması, düzenli fiziksel etkinlik ve kilo denetimi, yaşam süresini ve kaliteli yaşam yıllarını en çok etkileyen girişimlerdir.

Eş anlamlılar

• Orta erişkinlik

İlgili terimler

• Menopoz
• Presbiyopi
• Tarama testi
• Osteoporoz
• İleri yaş