Perikart tamponadı
Perikart tamponadı (İng. cardiac tamponade), perikart boşluğunda biriken sıvının kalbin dolmasını engellemesiyle gelişen yaşamı tehdit eden dolaşım bozukluğudur.
Etimoloji
Yunanca peri (çevre) ve kardia (kalp) sözcüklerinden gelen perikart terimi ile Fransızca tampon (tıkaç) sözcüğünün birleşimidir.
Klinik bağlam
Tabloyu belirleyen, sıvının miktarı değil birikme hızıdır; bu, alanın en önemli kavramıdır.[1]
Perikart zarı yavaş birikmede genişleyerek uyum sağlar; bu nedenle çok büyük hacimler tolere edilebilir.
Buna karşın hızlı birikmede küçük bir hacim bile basıncı hızla yükseltir ve tabloyu oluşturur.
Bu nedenle travma ya da işlem sonrası gelişen küçük bir kanama ölümcül olabilirken, kronik sıvı sessiz kalabilir.
Artan basınç, öncelikle düşük basınçlı sağ kalp boşluklarını çökertir; kalbe dönen kan azalır ve atım hacmi düşer.
Klinik tabloda tansiyon düşüklüğü, boyun venlerinde dolgunluk ve kalp seslerinin derinden gelmesi üçlüsü tanımlanmıştır.
Ancak bu üçlü hastaların yalnızca bir bölümünde tam olarak bulunur; eksik olması tanıyı dışlamaz.
Bu tuzağın bilinmemesi, tanının gecikmesine yol açar.
Daha duyarlı bir bulgu, soluk alma sırasında sistolik tansiyonun belirgin biçimde düşmesidir; buna paradoksal nabız denir.
Bu bulgu, iki ventrikülün sınırlı bir boşlukta birbiriyle yarışmasından kaynaklanır; soluk alırken sağ ventrikül dolarken sol ventrikülün dolumu azalır.
Ancak bu bulgu, ağır hipotansiyon, sağ ventrikül enfarktüsü ve aort yetersizliğinde görülmeyebilir.
Kanamaya bağlı hipovolemik hastada boyun venleri dolgun olmayabilir; bu, travma hastasında önemli bir tuzaktır.
Nedenler arasında kanser yayılımı, viral ve tüberküloz perikarditi, üremi, travma, aort diseksiyonu ve girişimsel işlem komplikasyonları bulunur.
Aort diseksiyonuna bağlı tamponad özel bir durumdur; bu tabloda sıvı boşaltılması zararlı olabilir ve acil cerrahi gerekir.
Bu ayrımın bilinmemesi ölümcül sonuç doğurur.
Elektrokardiyografide düşük voltaj ve elektriksel alternans görülebilir; alternans, kalbin sıvı içinde sallanmasını yansıtır.
Tanı, yatak başı ekokardiyografi ile hızla konur; sağ boşlukların çökmesi ve alt ana toplardamarın genişlemesi görülür.
Bu inceleme, tanının gecikmemesi için ilk seçenektir.
Tedavi, sıvının boşaltılmasıdır; ekokardiyografi eşliğinde perikardiyosentez uygulanır.
Bekleme sırasında sıvı desteği verilebilir; ancak bu geçici bir önlemdir ve boşaltmanın yerine geçmez.
Mekanik ventilasyon uygulanması, göğüs içi basıncı artırarak durumu kötüleştirebilir; bu nedenle dikkatli olunmalıdır.
Yineleyen sıvı birikimlerinde perikart penceresi açılır.
Eş anlamlılar
- Kalp tamponadı
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Libby P ve ark. (ed.), Braunwald's Heart Disease, 12. baskı, 2022.