Pitozis
Pitozis (İng. ptosis; Yun. ptosis, düşme), üst göz kapağının normalden aşağıda olmasıdır.
Etimoloji
Yunanca ptosis (düşme) sözcüğünden gelir.
Klinik bağlam
Göz kapağının açılması iki kasla sağlanır: okülomotor sinirle uyarılan levator kası ve sempatik sinir sistemiyle uyarılan Müller kası. Bu ikili uyarı, bulgunun neden birbirinden çok farklı hastalıklarda ortaya çıktığını açıklar.[1]
Doğuştan biçim, levator kasının gelişim bozukluğuna bağlıdır; çocukta görme ekseni kapanıyorsa ambliyopi gelişimini önlemek için erken cerrahi gerekir.
Erişkinde en sık neden, kasın kirişinin yaşla gevşemesidir; iki taraflı, yavaş ilerleyen ve nörolojik bulgusuz bir tablodur.
Klinik açıdan en önemli ayrım, acil nedenlerin tanınmasıdır. Üçüncü kafa çifti felcinde kapak düşüklüğüne gözün dışa-aşağı kayması ve gözbebeğinde genişleme eşlik eder. Gözbebeğinin tutulması, sinirin dıştan bası altında olduğunu gösterir; posterior kominikan arter anevrizması bu tablonun klasik nedenidir ve yırtılmadan önce tanınması yaşam kurtarıcıdır. Bu nedenle gözbebeği tutulumlu felç, acil damar görüntülemesi gerektirir. Buna karşılık gözbebeğinin korunduğu felç, çoğunlukla mikrovasküler nedenlere — diyabet ve hipertansiyon — bağlıdır.
İkinci acil tablo Horner sendromudur: hafif kapak düşüklüğü, gözbebeğinde küçülme ve aynı tarafta terleme azalması görülür. Ağrıyla birlikte ani ortaya çıkması, karotis diseksiyonunu düşündürür ve acil değerlendirme gerektirir. Akciğer tepesindeki tümörler ve boyun kitleleri de neden olabilir.
Üçüncü önemli neden miyastenia gravistir. Burada düşüklük değişkendir, gün içinde artar, yorulmayla belirginleşir ve çift görme eşlik edebilir. Yukarı bakışın sürdürülmesiyle bulgunun artması tanısal ipucudur. Bu hastalıkta solunum kaslarının tutulabileceği unutulmamalıdır; hızlı kötüleşme miyastenik kriz açısından uyarıcıdır.
Botulizmde ise iki taraflı kapak düşüklüğü, gözbebeklerinde genişleme, yutma güçlüğü ve inen tipte güçsüzlük görülür; hızlı ilerleyen solunum yetmezliği nedeniyle acil kabul edilir.
Diğer nedenler arasında kas hastalıkları, mitokondriyal hastalıklar, göz kapağı kitleleri, travma, kontakt lens kullanımına bağlı kiriş gevşemesi ve botulinum toksini uygulamasının yan etkisi bulunur.
Değerlendirmede düşüklüğün derecesi, kas işlevi, gözbebeği yanıtı, göz hareketleri, değişkenlik ve eşlik eden nörolojik bulgular incelenir.
Ani başlangıç, ağrı, gözbebeği anormalliği, çift görme, yutma ya da solunum güçlüğü, uyarıcı bulgulardır ve ileri inceleme gerektirir.
Tedavi nedene yöneliktir; yaşa bağlı biçimde görme alanını kapatan olgularda cerrahi düzeltme uygulanır.
Eş anlamlılar
- Göz kapağı düşüklüğü
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Ropper AH ve ark., Adams and Victor's Principles of Neurology, 12. baskı, 2023.