Pleksus blokları
Pleksus blokları (İng. plexus blocks), sinir ağlarının çevresine lokal anestezik verilerek geniş bir bölgenin bloke edilmesidir.
Etimoloji
Latince plexus (örgü, ağ) sözcüğünden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Yöntemde tek bir sinir yerine, birçok sinir kökünün birleştiği ağ hedef alınır. Böylece tek girişimle geniş bir alanda anestezi sağlanır. Başlıca uygulamalar brakiyal pleksus ve lomber pleksus bloklarıdır.[1]
Brakiyal pleksus, üst uzvun tüm duyusal ve motor uyarımını sağlar. Bloğun uygulandığı düzey, kapsanan bölgeyi belirler. Boyun düzeyinden yapılan interskalen yaklaşım omuz cerrahisinde kullanılır; ancak elin iç kısmını yeterince kapsamaz. Köprücük kemiği üstü ve altı yaklaşımlar kol ve önkol için, koltuk altı yaklaşımı ise dirsek altı girişimler için uygundur. Düzey seçiminin yanlış yapılması, yetersiz blokla sonuçlanır.
İnterskalen bloğun neredeyse tüm hastalarda aynı taraf diyafram sinirini bloke ettiği bilinir; bu, o taraf diyaframın geçici felcine yol açar. Sağlıklı kişilerde iyi tolere edilir; ancak ağır solunum hastalığı olanlarda solunum yetmezliğine neden olabilir. Bu nedenle bu hastalarda başka bir düzey seçilir. Bu ayrıntı, alanın en önemli güvenlik konularındandır. Aynı nedenle iki taraflı uygulama yapılmaz.
Bu bloğun diğer beklenen etkileri arasında ses kısıklığı ve Horner sendromu bulunur; bunlar geçicidir ancak hastanın önceden bilgilendirilmesi kaygıyı önler.
Lomber pleksus blokları, kalça ve uyluk bölgesi girişimlerinde kullanılır; femoral sinir bloğu ve fasiya iliaka bloğu bu kapsamda değerlendirilir. Kalça kırığı olan yaşlı hastada erken uygulanan blok, ağrıyı azaltarak deliryum riskini düşürür.
Femoral bloğun kuadriseps kasını zayıflatması, hastanın düşme riskini artırır; bu nedenle hareketlenme sırasında dikkat gerekir. Diz cerrahisinde, motor gücü koruyan adduktör kanal bloğu bu nedenle tercih edilmektedir.
En önemli genel risk, sistemik lokal anestezik toksisitesidir. Bu bloklarda büyük hacim kullanıldığından kiloya göre doz sınırlarına uyulması zorunludur; damar içine verilmesi ölümcül olabilir. Lipit emülsiyonu ve canlandırma donanımı hazır bulundurulmalıdır.
Diğer riskler sinir yaralanması, pnömotoraks — özellikle köprücük kemiği üstü yaklaşımda —, damar delinmesi ve enfeksiyondur.
Ultrasonografi kılavuzluğu, başarı oranını artırmış, gereken ilaç hacmini azaltmış ve komplikasyonları belirgin biçimde düşürmüştür; günümüzde standart uygulamadır.
Kateter yerleştirilerek sürekli blok uygulanabilir; ameliyat sonrası uzun süreli ağrı denetimi ve rehabilitasyona erken başlama açısından değerlidir.
Bloğun etkisi geçerken uzuvda uyuşukluk sürdüğünden, hastanın yaralanmalardan korunması ve uzvun uygun konumda desteklenmesi gerekir.
Eş anlamlılar
- Sinir ağı blokları
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Gropper MA ve ark. (ed.), Miller's Anesthesia, 9. baskı, 2020.