Polisomnografi

Polisomnografi (İng. polysomnography), uyku sırasında birden çok fizyolojik değişkenin eşzamanlı kaydedilmesidir.

Etimoloji

Yunanca poly (çok), Latince somnus (uyku) ve Yunanca graphein (yazmak) sözcüklerinden türetilmiştir.

İnceleme, uyku bozukluklarının tanısında altın standarttır.^[1]

Kaydedilen değişkenler beyin dalgaları, göz hareketleri, kas etkinliği, kalp ritmi, solunum çabası, hava akımı ve oksijen doygunluğudur.

Bu bileşenlerin birlikte değerlendirilmesi, uyku evrelerinin belirlenmesini sağlar.

Beyin dalgası kaydı olmadan uyku evrelemesi yapılamaz; bu, yöntemin ayırt edici özelliğidir.

Solunum çabasının ölçülmesi, apne tiplerinin ayrımını sağlar.

Tıkayıcı apnede solunum çabası sürer ancak hava akımı durur.

Merkezî apnede ise hem çaba hem akım kesilir.

Bu ayrım son derece önemlidir; iki tablonun nedenleri ve tedavileri farklıdır.

Merkezî apne, kalp yetmezliği, inme ve opioid kullanımıyla ilişkilidir.

Bu nedenle basit bir tarama cihazı, bu ayrımı yapamaz.

Sonuçlar apne-hipopne indeksi ile bildirilir; saat başına düşen olay sayısını gösterir.

Bu indeks, hastalığın ağırlığını derecelendirir.

Ancak indeks tek başına yeterli değildir; bu, sık yapılan bir yorum hatasıdır.

Oksijen düşüşünün derinliği ve süresi, uyanma sayısı ve gündüz belirtileri birlikte değerlendirilmelidir.

Nitekim düşük indeksi olan hasta belirgin biçimde yakınabilirken, yüksek indeksli hasta yakınmasız olabilir.

Bu nedenle tedavi kararı yalnızca sayıya dayandırılmaz.

Evde uygulanan sınırlı testler, yüksek olasılıklı ve ek hastalığı olmayan hastalarda kullanılabilir.

Ancak bu testler uykuyu ölçmez; kayıt süresini uyku süresi varsayarlar.

Bu varsayım, hastalığın ağırlığının olduğundan düşük bulunmasına yol açar.

Bu nedenle evde test negatif ise ve kuşku sürüyorsa, laboratuvar incelemesi yapılmalıdır.

Bu ilke, yanlış güvenin önlenmesi açısından kritiktir.

İnceleme, uyku sırasındaki hareket bozukluklarını da gösterir.

Periyodik uzuv hareketleri ve hızlı göz hareketli uyku davranış bozukluğu bu yolla tanınır.

Video eşliğinde kayıt, gece nöbetleri ile parasomnilerin ayrımını sağlar.

Bu ayrım, gereksiz antiepileptik kullanımını önler.

Titrasyon çalışmasında, uygun basınçlı hava tedavisi ayarı belirlenir.

Uyku laboratuvarı ortamı, ilk gece etkisi olarak adlandırılan bir bozulmaya yol açabilir.

↑ Broaddus VC ve ark. (ed.), Murray and Nadel's Textbook of Respiratory Medicine, 7. baskı, 2022.