Pozitif
Pozitif (İng. positive; Lat. positivus), bir tetkikte aranan bulgunun saptanması ya da bir muayene bulgusunun varlığı anlamında kullanılan terimdir.
Etimoloji
Latince ponere (koymak) fiilinden türeyen positivus sözcüğünden gelir.
Klinik bağlam
Bir sonucun bu biçimde bildirilmesi, hastalığın bulunduğu anlamına gelmez; yalnızca aranan bulgunun saptandığını gösterir. Sonucun anlamı, testin özgüllüğüne ve hastanın test öncesi olasılığına bağlıdır.[1]
En önemli kavram, pozitif kestirim değeridir. Hastalığın seyrek olduğu bir toplulukta, özgüllüğü yüksek bir test bile çok sayıda yanlış pozitif sonuç üretir. Bu nedenle düşük olasılıklı hastada saptanan pozitiflik, çoğu kez gerçek değildir. Bu ilkenin gözden kaçması, gereksiz tanı ve tedavilerin başlıca nedenidir.
Bu yüzden ayrım gözetmeden yapılan taramalar zararlı olabilir. Yanlış pozitif sonuçlar; kaygı, ek girişimler, ışın maruziyeti ve gereksiz tedavi doğurur. Tarama programlarının belirli risk gruplarıyla sınırlandırılmasının gerekçesi budur.
Sık karşılaşılan örnekler vardır. Antinükleer antikor testi, sağlıklı kişilerde de düşük başlıklarda pozitif bulunabilir; klinik bulgu olmadan istenmesi yanlış tanılara yol açar. Romatoid faktör, yaşlılarda ve kronik enfeksiyonlarda pozitiftir. İnsan lökosit antijeni tiplemesinde, ankilozan spondilit ile ilişkili gen tipi sağlıklı toplumda yaygındır ve tek başına tanı koydurmaz.
Mikrobiyolojide ayrım daha da kritiktir. Bir mikroorganizmanın üremesi, hastalık yaptığı anlamına gelmez. Kateter idrarında bakteri üremesi, solunum yolu örneklerindeki üreme ve yara sürüntüleri çoğu kez kolonizasyondur; klinik bulgu olmadan tedavi başlanması gereksiz antibiyotik kullanımının ve direnç gelişiminin başlıca kaynağıdır. Clostridioides difficile testinde de ishali olmayan hastadaki pozitiflik taşıyıcılığı gösterir.
Moleküler testler ölü etkeni de saptayabildiğinden, pozitif sonuç her zaman etkin enfeksiyon anlamına gelmez.
Kan kültüründe deri florasına ait bakterilerin üremesi çoğu kez kirlenmedir; buna karşılık maya üremesi hiçbir zaman kirlenme sayılmaz ve daima tedavi gerektirir. Bu ayrım, önemli bir güvenlik kuralıdır.
Görüntülemede rastlantısal saptanan bulgular ayrı bir sorun oluşturur; çoğu iyi huyludur ancak ileri incelemeye ve girişimlere yol açarak zarar verebilir. Bu nedenle raporlarda izlem önerilerinin standartlaştırılması önemlidir.
Terim ayrıca muayene bulgularının varlığını belirtmek için de kullanılır; ancak bazı bulgular düşük duyarlılık ve özgüllüğe sahiptir ve tek başına karar verdirmez.
Sonuçların klinik bağlam içinde yorumlanması, laboratuvar tıbbının temel ilkesidir; beklenmedik sonuçlarda testin yinelenmesi ya da doğrulayıcı yöntem kullanılması önerilir.
Eş anlamlılar
- Olumlu sonuç
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Loscalzo J ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, 2022.