Prostaglandin E2

Prostaglandin E2 (İng. prostaglandin E2, dinoprostone), ateş oluşumu, iltihap ve doğum eyleminde merkezî rol oynayan prostaglandin türüdür.

Etimoloji

Prostaglandin ailesinin E serisine ait ikinci molekülü belirten adlandırmadır.

Klinik bağlam

Molekül, araşidonik asitten siklooksijenaz enzimleri aracılığıyla üretilir ve dört farklı almaç üzerinden etki gösterir. Almaç çeşitliliği, aynı molekülün neden birbirinden çok farklı etkiler oluşturduğunu açıklar.

En bilinen etkisi ateş oluşumudur. İltihabi sitokinler, hipotalamusta bu molekülün üretimini artırır; ısı ayar noktası yükselir ve vücut üşüme, titreme ve damar büzülmesiyle ısı üretir. Ateş düşürücü ilaçların etkisi, bu üretimin engellenmesine dayanır. Bu düzenek, ilaçların hipertermide neden işe yaramadığını da açıklar; orada ayar noktası normaldir.

İltihap bölgesinde damar genişlemesi, geçirgenlik artışı ve ağrı duyarlılığının artmasına katkıda bulunur; ağrı liflerini doğrudan uyarmak yerine eşiği düşürerek etki eder.

Mide mukozasında koruyucu görevi vardır: mukus ve bikarbonat salgısını artırır, mukoza kan akımını korur ve asit salgısını azaltır. Bu nedenle iltihap giderici ilaçların üretimi engellemesi, ülser ve kanamaya yol açar. Aynı ilkeye dayanarak, riskli hastalarda sentetik türevi koruyucu amaçla kullanılır.

Böbrekte kan akımının korunmasına katkı sağlar; kan akımının azaldığı durumlarda bu katkı yaşamsal hale gelir.

Doğum hekimliğinde, rahim ağzının olgunlaşmasını ve rahim kasılmalarını sağlar. Bu nedenle doğum indüksiyonunda ve gebelik sonlandırmasında sentetik biçimi kullanılır. Uygulama sırasında aşırı kasılma riski bulunduğundan bebek kalp atımının izlenmesi zorunludur.

Yenidoğan döneminde ductus arteriosusun açık kalmasını sağlar. Bu bilgi, iki karşıt klinik uygulamanın temelini oluşturur: ductusa bağımlı doğuştan kalp hastalıklarında molekülün verilmesi yaşam kurtarıcıdır; erken doğan bebeklerde açık kalan ductusun kapatılması için ise üretimini engelleyen ilaçlar kullanılır.

Ductusa bağımlı kalp hastalığı olan yenidoğanda, ilacın kesilmesi ya da geciktirilmesi hızla dolaşım çöküşüne yol açar; bu nedenle kuşku duyulan bebeklerde tanı beklenmeden başlanması önerilir. İlacın apneye yol açabileceği bilinmelidir ve solunum desteği hazır bulundurulmalıdır.

Ayrıca kemik yapımı, bağışıklık yanıtının düzenlenmesi ve tümör gelişiminde rol oynadığı gösterilmiştir; bazı kanserlerde üretiminin artması, bağışıklık kaçışına katkıda bulunur.

Sentetik türevleri ayrıca doğum sonrası kanamanın denetiminde kullanılır.

Eş anlamlılar

• Dinoproston
• PGE2

İlgili terimler

• Prostaglandin
• Ateş
• İnflamasyon
• Doğum
• Ductus arteriosus