Psöriyatik artrit

Psöriyatik artrit (İng. psoriatic arthritis), sedef hastalığına eşlik eden iltihabi eklem hastalığıdır.

Etimoloji

Yunanca psora (kaşıntı) sözcüğünden gelen psöriyazis terimi ile artrit sözcüğünün birleşimidir.

Hastalık, seronegatif spondiloartritler grubunda yer alır; romatoid faktör genellikle negatiftir.^[1]

Deri bulguları çoğu hastada eklem bulgularından önce ortaya çıkar.

Ancak bir bölümünde eklem tutulumu deri hastalığından önce başlar; bu durum tanıyı güçleştirir.

Bu nedenle iltihabi eklem yakınması olan hastada, gizli deri lezyonları aranmalıdır.

Saçlı deri, göbek çukuru, kulak arkası ve kalça aralığı özellikle incelenmelidir.

Bu bölgeler hasta tarafından fark edilmez ve muayenede atlanır.

Tırnak bulguları, tanısal değeri yüksek bir işarettir.

Tırnakta çukurlaşma ve yataktan ayrılma, eklem tutulumuyla güçlü biçimde ilişkilidir.

Bu bulgu, deri hastalığı hafif olsa bile aranmalıdır.

Hastalığın ayırt edici özellikleri, romatoid artritten farklıdır.

Tutulum genellikle asimetriktir ve parmakların uç eklemlerini etkiler.

Uç eklem tutulumu, romatoid artritte beklenmez; bu ayrım son derece değerlidir.

Daktilit, bir parmağın bütünüyle şişerek sosis görünümü almasıdır.

Bu bulgu, eklem ve kılıf iltihabının birlikteliğini yansıtır ve tanısaldır.

Entezit, bağların kemiğe yapıştığı noktaların iltihabıdır.

Aşil tendonu ve taban fasyası tutulumu, topuk ağrısına yol açar.

Bu bulgu, hastalığın grup içindeki yerini gösterir.

Omurga tutulumu da görülebilir; sakroiliit ve iltihabi bel ağrısı bulunur.

Bu nedenle bel ağrısının niteliği sorgulanmalıdır; dinlenmekle artması iltihabi kökeni gösterir.

Radyolojide kemik yıkımı ve yeni kemik oluşumunun bir arada bulunması tipiktir.

Bu birliktelik, kalem-hokka görünümü olarak adlandırılır.

Eşlik eden hastalıklar önemlidir; metabolik sendrom, obezite ve kalp-damar hastalığı sıklığı artmıştır.

Bu nedenle yalnızca eklem değil, genel risk değerlendirmesi de yapılmalıdır.

Üveit ve iltihaplı bağırsak hastalığı birlikteliği araştırılmalıdır.

Tedavide erken tanı belirleyicidir; gecikme kalıcı eklem hasarına yol açar.

Hastalık değiştirici ilaçlar ve biyolojik ajanlar kullanılır.

Tedavi seçimi, baskın tutulum biçimine göre yapılır.

↑ Firestein GS ve ark. (ed.), Firestein & Kelley's Textbook of Rheumatology, 11. baskı, 2021.