Radikal sistektomi
Radikal sistektomi (İng. radical cystectomy), mesanenin ve çevresindeki lenf düğümleri ile komşu organların çıkarılması ameliyatıdır. Kas invaziv mesane kanserinin standart cerrahi tedavisidir.
Etimoloji
"Sistektomi", Yunanca kystis (mesane) ve ektome (çıkarma) sözcüklerinden oluşur; "radikal" niteleyicisi, çevre dokuların da çıkarıldığını belirtir.
Klinik bağlam
Ameliyat, mesanenin yanı sıra erkeklerde prostat ve seminal veziküllerin, kadınlarda uterus, over ve vajen ön duvarının bir bölümünün çıkarılmasını kapsar; buna pelvik lenf düğümü diseksiyonu eşlik eder. Mesane çıkarıldıktan sonra idrar akımı için yeni bir yol oluşturulur: ileal kondüit gibi girişimsel olmayan yöntemler ya da ortotopik yeni mesane oluşturma seçenekleri kullanılır. Bu ikinci aşama, ameliyatın süresini ve karmaşıklığını belirgin biçimde artırır.[1]
Girişim, ürolojinin en yüksek komplikasyon oranlı ameliyatlarındandır. Uzun süre, önemli kan kaybı olasılığı, geniş sıvı kaymaları, bağırsak anastomozu ve ileri yaş ile eşlik eden hastalıkların birleşimi, ameliyat çevresi riski yükseltir. Hastaların çoğunda sigara öyküsü bulunması, akciğer ve kardiyovasküler komplikasyon riskini ayrıca artırır.
Onkolojik yönetimde önemli bir bileşen, cerrahi öncesi kemoterapidir; uygun hastalarda sağkalımı iyileştirdiği gösterilmiştir. Bu tedavi, ameliyat çevresi değerlendirmede göz önüne alınmalıdır — kemoterapiye bağlı anemi, nötropeni, böbrek işlev bozukluğu ve kardiyotoksisite olasılığı sorgulanır.
Anestezi yönetimi birkaç eksende planlanır. Uzun süreli pozisyona bağlı bası nöropatileri ve bası yarası riski nedeniyle yastıklama ve pozisyon denetimi önemlidir; dik Trendelenburg pozisyonu ve robotik yaklaşımlarda karın içi basınç artışı, ventilasyon ve hemodinamiyi etkiler. Sıvı yönetimi dengeli olmalıdır: aşırı sıvı bağırsak ödemi ve anastomoz sorunlarına, yetersiz sıvı ise böbrek hasarına yol açar; bu nedenle hedefe yönelik sıvı tedavisi ve dinamik sıvı yanıtlılığı ölçütleri kullanılır. Kan kaybı öngörülerek hazırlık yapılır. Ameliyat sonrası ağrı yönetiminde epidural ya da fasya düzlemi blokları ile opioid gereksinimini azaltan çoklu analjezi yeğlenir.[2]
Hızlandırılmış iyileşme protokolleri, bu ameliyatta belirgin yarar sağlamıştır: bağırsak hazırlığından kaçınma, ameliyat öncesi karbonhidrat yükleme, normoterminin korunması, erken beslenme, erken mobilizasyon, çiğneme sakızı gibi bağırsak işlevini uyaran uygulamalar ve nazogastrik sondanın erken çıkarılması. Bu yaklaşımların hastanede kalış süresini kısalttığı ve komplikasyonları azalttığı gösterilmiştir.
Komplikasyonlar arasında ileus — en sık olanı —, anastomoz kaçağı, enfeksiyon ve sepsis, venöz tromboemboli, akut böbrek hasarı ve idrar yolu sorunları bulunur. Tromboemboli riski, pelvik cerrahi ve malignite birlikteliği nedeniyle yüksektir; bu nedenle uzatılmış profilaksi önerilir.
Uzun dönemde, idrar yolunun bağırsak segmentiyle yeniden yapılandırılması metabolik sonuçlar doğurur: ileal kondüitte hiperkloremik metabolik asidoz, B12 vitamini eksikliği, taş oluşumu ve böbrek işlevinde zamanla gerileme görülebilir. Bu nedenle hastalar ömür boyu izlenir. Ayrıca yaşam kalitesi, beden imgesi ve cinsel işlev üzerindeki etkiler nedeniyle ameliyat öncesi danışmanlık ve stoma eğitimi bakımın ayrılmaz parçasıdır.
Klinik tuzakların başında, ameliyat sonrası dönemde asidozun otomatik olarak solunumsal ya da perfüzyon kaynaklı sanılması gelir; idrar yolu yapılandırması bunun sık bir nedenidir. Bir diğeri, ileri yaş grubunda kırılganlık değerlendirmesinin yapılmaması ve prehabilitasyon fırsatının kaçırılmasıdır.
Eş anlamlılar
- Mesane çıkarılması
- Sistektomi