Renin-anjiyotensin sistemi
Renin-anjiyotensin sistemi (İng. renin-angiotensin system), kan basıncı ile sıvı ve tuz dengesini düzenleyen hormonal sistemdir.
Etimoloji
Latince ren (böbrek) sözcüğünden gelen renin ile Yunanca angeion (damar) kökünden türeyen anjiyotensin terimlerinin birleşimidir.
Klinik bağlam
Sistem, böbrekte renin salgılanmasıyla başlar; bu salınım kan basıncının düşmesi ve tuz azlığıyla uyarılır.[1]
Renin, anjiyotensinojeni anjiyotensin I'e çevirir.
Bu madde, akciğerlerde bulunan dönüştürücü enzim aracılığıyla etkin biçim olan anjiyotensin II'ye dönüşür.
Anjiyotensin II güçlü bir damar büzücüdür ve aldosteron salınımını uyarır.
Bu ikili etki, tansiyonu yükseltir ve tuz tutulumunu artırır.
Sistemin böbrek içindeki etkisi, klinik açıdan en önemli noktadır.
Anjiyotensin II, glomerülden çıkan damarı seçici biçimde büzer.
Bu büzülme, glomerül içindeki basıncı ve dolayısıyla süzme hızını korur.
Bu düzenek, kan basıncı düştüğünde böbreğin işlevini sürdürmesini sağlar.
Bu bilgi, sistemi engelleyen ilaçların davranışını tümüyle açıklar.
Bu ilaçlar başlandığında, kreatinin değerinde küçük bir yükselme görülür.
Bu yükselme bir hasar değil, beklenen ve genellikle koruyucu bir etkidir.
Belirli bir sınırı aşmadıkça ilacın kesilmesini gerektirmez.
Bu tuzağın bilinmemesi, koruyucu tedavinin gereksiz yere bırakılmasına yol açar.
Buna karşın bazı durumlarda bu ilaçlar tehlikelidir.
İki taraflı böbrek atardamarı darlığında, süzme tümüyle bu düzeneğe bağımlıdır.
Bu hastalarda ilaç başlanması, ağır akut böbrek hasarına yol açar.
Bu nedenle kreatininde belirgin yükselme, damar darlığını düşündürmelidir.
Sıvı açığı ve nonsteroid antiinflamatuar ilaç kullanımı da riski artırır.
Bu üçlü birliktelik, önlenebilir böbrek hasarının sık nedenlerindendir.
Sistem, uzun dönemde kalp ve böbrekte yeniden şekillenmeye yol açar.
Bu etki, ilaçların yararının yalnızca tansiyon düşürmeye bağlı olmadığını gösterir.
Nitekim bu ilaçlar kalp yetmezliğinde ve proteinürik böbrek hastalığında yaşam süresini uzatır.
Anjiyotensin dönüştürücü enzim engelleyicileri, bradikinin birikimine bağlı öksürük yapar.
Anjiyoödem, seyrek ancak yaşamı tehdit eden bir yan etkidir ve alerjik değildir.
Bu tabloda antihistaminik ve steroit etkisizdir; ilacın kesilmesi zorunludur.
Her iki ilaç grubunun birlikte kullanımı zararlıdır ve önerilmez.
Gebelikte kullanımı, bebekte böbrek gelişim bozukluğuna yol açar ve karşı endikedir.
Eş anlamlılar
- RAAS
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Yu ASL, Chertow GM ve ark. (ed.), Brenner and Rector's The Kidney, 11. baskı, 2020.