Replasman
Replasman (İng. replacement), eksik olan bir maddenin, hormonun ya da sıvının yerine konmasıdır.
Etimoloji
Fransızca remplacement (yerine koyma) sözcüğünden gelir.
Klinik bağlam
Kavram, tedavinin en temel biçimlerinden biridir ve birçok alanda kullanılır.[1]
Hormon replasmanında, üretilemeyen hormon dışarıdan verilir.
Hipotiroidide tiroit hormonu, adrenal yetmezlikte kortizol, diyabette insülin bu kapsamdadır.
Bu tedavilerin amacı hastalığı iyileştirmek değil, fizyolojik dengeyi sürdürmektir.
Bu ayrımın anlatılmaması, hastaların tedaviyi bırakmasına yol açar.
Doz ayarlamasında, doğal salgı ritminin taklit edilmesi gerekir.
Bu nedenle kortizol replasmanında dozun büyük bölümü sabah verilir.
Aynı biçimde insülin tedavisinde bazal ve öğün dozları ayrı ayrı planlanır.
Bu ritim taklidi, tedavinin başarısını belirleyen ayrıntıdır.
Ağır hastalık ve cerrahi dönemlerinde doz artırımı gerekir.
Bu kural, adrenal yetmezlikte yaşamsaldır; ihmali adrenal krize yol açar.
Bu nedenle hastalara stres dozu eğitimi verilmelidir.
Elektrolit replasmanında, düzeltme hızı düzeyin kendisinden daha kritiktir.
Hiponatreminin hızlı düzeltilmesi ozmotik demiyelinizasyona, hızlı düşürülmesi ise beyin ödemine yol açar.
Bu simetrik tehlike, tedavinin dikkatle planlanmasını gerektirir.
Potasyum replasmanında, magnezyum eksikliği düzeltilmeden başarı sağlanamaz.
Bu bağımlılık, dirençli hipokalemide ilk akla gelmesi gereken noktadır.
Kan ürünü replasmanında kısıtlı yaklaşım benimsenmiştir.
Yüksek hemoglobin hedefleri, sonuçları kötüleştirmiştir; bu değişiklik önemlidir.
Sıvı replasmanında da benzer bir dönüşüm yaşanmıştır.
Aşırı sıvı verilmesi doku ödemine, organ işlev bozukluğuna ve ölüme yol açar.
Bu nedenle sıvı yanıtlılığının değerlendirilmesi, körlemesine yüklemenin yerini almıştır.
Enzim replasmanı, pankreas yetmezliğinde ve bazı kalıtsal hastalıklarda uygulanır.
Pankreas enzimlerinin öğünle birlikte alınması zorunludur; öğün dışı alım etkisizdir.
İmmünglobulin replasmanı, antikor eksikliğinde enfeksiyonları azaltır.
Vitamin ve eser element replasmanı, emilim bozukluklarında ve uzun süreli beslenme desteğinde gereklidir.
Replasman tedavilerinde en sık yapılan hata, izlem yapılmadan sürdürülmesidir.
Eş anlamlılar
- Yerine koyma tedavisi
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Loscalzo J ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, 2022.