Shigella

Shigella (İng. Shigella), kanlı ishalle seyreden basilli dizanterinin etkeni olan gram negatif çomak bakteri cinsidir.

Etimoloji

Etkeni tanımlayan Japon bilim insanı Kiyoshi Shiga'nın adını taşır.

Klinik bağlam

Bakterinin en belirleyici özelliği, hastalık oluşturmak için gereken mikroorganizma sayısının çok düşük olmasıdır. Mide asidine dayanıklı olduğundan az sayıda bakteri bile enfeksiyon başlatabilir; bu özellik, kişiden kişiye doğrudan bulaşı olanaklı kılar ve salgınların niçin kreşlerde, bakımevlerinde ve toplu yaşam alanlarında hızla yayıldığını açıklar. Bu nedenle el hijyeni, korunmanın temel taşıdır.

Bakteri kalın bağırsak mukozasını istila eder ve ülserleşmeye yol açar; bu istilacı davranış, klinik tabloyu belirler. Ateş, karın krampları, ıkınma hissi ve az miktarda kanlı mukuslu dışkılama görülür; bu, bol sulu ishalle giden toksin aracılı enfeksiyonlardan ayrılır. Çocuklarda nöbet görülebilir ve bu bulgu ateşle orantısız olabilir. Ağır olgularda toksik megakolon ve bağırsak delinmesi gelişir.

Klinik açıdan en kritik komplikasyon, Shiga toksini üreten türlerde görülen hemolitik üremik sendromdur; kansızlık, trombosit düşüklüğü ve akut böbrek yetmezliği ile seyreder ve özellikle çocuklarda ağırdır. Bu tabloyla ilişkili en önemli uygulama kuralı, bağırsak hareketlerini yavaşlatan ilaçların kullanılmamasıdır; bu ilaçlar toksinin bağırsakta kalış süresini uzatarak riski artırır ve toksik megakolona zemin hazırlar. Bu nedenle kanlı ishalde antimotilite ilaçları sakıncalıdır.

Antibiyotik kararı seçicidir. Hafif olgularda hastalık kendini sınırlar ve tedavi gerekmeyebilir; buna karşın ağır tablo, bağışıklığı baskılanmış hasta, küçük çocuk ve yaşlılarda antibiyotik verilir. Tedavi, hastalık süresini kısaltır ve bakteri saçılımını azaltarak bulaşı sınırlar; bu, toplum sağlığı açısından önemli bir gerekçedir. Direnç oranları hızla arttığından yerel duyarlılık örüntüleri göz önüne alınmalıdır. Bildirimi zorunlu bir hastalıktır; besin hazırlayan ve bakım veren kişilerde iş kısıtlaması gerekir.

Eş anlamlılar

• Basilli dizanteri etkeni

İlgili terimler

• İshal
• Amipli dizanteri
• Hijyen
• Enfeksiyon etkeni
• Antibiyotik direnci