Sinir

Sinir (İng. nerve; Lat. nervus), uyarıları ileten sinir liflerinin bağ dokusuyla sarılmış demetidir.

Etimoloji

Türkçe kökenlidir; Latince karşılığı nervus, Yunanca karşılığı neurondur.

Klinik bağlam

Bir sinir, tek bir hücre değil çok sayıda lifin bir arada bulunduğu bir kablo demetidir; lifler üç katmanlı bağ dokusuyla sarılır. Bu katmanlı yapı, hasarın derecelendirilmesinin temelidir. En hafif biçimde yalnızca iletim geçici olarak durur; akson bütünlüğü korunduğundan iyileşme haftalar içinde ve tam olur. Orta derecede hasarda akson kesilir ancak kılıf sağlam kalır; lifler kılıf boyunca yeniden uzayarak hedefe ulaşır. En ağır biçimde ise kılıf da kopmuştur; kendiliğinden iyileşme beklenmez ve cerrahi onarım gerekir. Bu derecelendirme, hangi yaralanmada beklenip hangisinde girişim yapılacağını belirler.

Liflerin yeniden uzama hızı yavaştır; bu gerçek, iyileşme süresinin neden aylarla ölçüldüğünü açıklar. Bu nedenle hedefe uzak yaralanmalarda kas erimesi geri dönüşsüz hâle gelebilir. Miyelin kılıfı, iletim hızını belirleyen ögedir; hasarı sinir iletim hızı ölçümünde belirgin yavaşlama yaratırken, akson hasarında yanıt genliği düşer. Bu ayrım, periferik nöropati türlerinin sınıflandırılmasında ve tedavi kararında belirleyicidir.

Sinirler karma yapıdadır; aynı demet içinde hareket, duyu ve otonom lifler bulunur. Ancak bu liflerin çapları farklıdır ve bu fark klinik açıdan önemlidir. Kalın ve miyelinli lifler basıya daha duyarlıdır; bu nedenle sıkışma tablolarında önce dokunma ve konum duyusu ile kas gücü etkilenir. İnce lifler ağrı ve ısı duyusunu taşır; bunların seçici tutulduğu ince lif nöropatisinde standart elektrofizyolojik incelemeler normal bulunur. Bu tuzak, hastanın yakınmalarının geçersiz sayılmasına yol açar.

Sinirlerin anatomik seyri, yaralanma noktalarını belirler. Kemiğe komşu ve yüzeysel seyreden bölgeler risklidir; radyal sinirin kol kemiği çevresindeki seyri, peroneal sinirin diz dış yanındaki yüzeysel geçişi ve ulnar sinirin dirsek arkasındaki konumu klasik örneklerdir. Bu bilgi, uzun süre yatan ve uygun konumlandırılmayan hastalarda bası felçlerinin neden bu bölgelerde geliştiğini açıklar; koruyucu yastıklama bu nedenle standart bakımın parçasıdır. Diyabetli hastalarda sinirler basıya daha duyarlıdır. Sinir bloklarında ilacın sinir içine verilmesi kalıcı hasar yapabilir; bu nedenle ultrason eşliğinde uygulama tercih edilir.

Eş anlamlılar

• Nervus

İlgili terimler

• Periferik nöropati
• Sinir iletim hızı
• Kafa çiftleri
• Nörotransmiter
• Periferik sinir bloğu