Skapula
Skapula (İng. scapula), göğüs kafesinin arka üst bölümünde yer alan, omuz eklemini oluşturan üçgen biçimli yassı kemiktir.
Etimoloji
Latince scapula (kürek kemiği) sözcüğünden gelir.
Klinik bağlam
Kemik, göğüs duvarına yalnızca kaslarla bağlıdır; iskeletle tek gerçek eklemi köprücük kemiğiyle yaptığı akromiyoklaviküler eklemdir.[1] Bu asılı düzen, omuza geniş hareket açıklığı kazandırır. Kolun baş üzerine kaldırılması sırasında hareketin yaklaşık üçte biri kürek kemiğinin dönmesiyle sağlanır; skapulohumeral ritim adı verilen bu uyumun bozulması, omuz sorunlarının hem nedeni hem sonucu olabilir. Serratus anterior ve trapez kasları bu dönmeyi sağlayan başlıca yapılardır.
Kanatlaşma, kemiği ilgilendiren en tanınmış klinik bulgudur ve iki farklı sinir yaralanmasında görülür; ayrımı muayeneyle yapılır. Uzun torasik sinir felcinde serratus anterior kası çalışmaz; kanatlaşma kol öne itildiğinde belirginleşir ve kürek kemiği içe kayar. Aksesuar sinir felcinde ise trapez kası etkilenir; kanatlaşma kol yana açıldığında ortaya çıkar ve kemik dışa kayar. Bu ayrım, hangi sinirin zedelendiğini gösterdiğinden nedenin araştırılmasını yönlendirir; boyun arka üçgenindeki cerrahi girişimler ikinci grubun en sık nedenidir.
Kırıkları enderdir ve bu, klinik açıdan uyarıcı bir bilgidir. Kemik kalın kas tabakalarıyla korunduğundan kırılması yüksek enerjili travma gerektirir; bu nedenle saptandığında eşlik eden ciddi yaralanmalar araştırılmalıdır. Kaburga kırıkları, akciğer kontüzyonu, pnömotoraks, brakiyal pleksus ve büyük damar yaralanmaları sık eşlik eder. Kırığın kendisi çoğu kez cerrahi gerektirmez; asıl tehlike eşlik eden yaralanmaların gözden kaçmasıdır.
Kemik ayrıca omuz muayenesinde ve görüntüleme yorumunda başvuru noktasıdır. Akromiyon çıkıntısı rotator manşetin üzerinde çatı oluşturur ve sıkışma sendromlarının anatomik temelini hazırlar; korakoid çıkıntı ise bağların ve kasların yapışma yeridir. Kürek kemiği çevresinde duyulan çıtırtı ve ağrı, kemikle göğüs duvarı arasındaki bursaların iltihabına ya da kemik çıkıntılarına bağlı olabilir. Ağrının omuz kaynaklı mı yoksa boyun kaynaklı mı olduğunun ayrılması, muayenenin temel adımlarındandır.
Eş anlamlılar
- Kürek kemiği
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Standring S (ed.), Gray's Anatomy, 42. baskı, 2021.