Solunum kası güçsüzlüğü
Solunum kası güçsüzlüğü (İng. respiratory muscle weakness), solunumu sağlayan kasların yeterli güç üretememesidir.
Etimoloji
Türkçe tanımlayıcı bir terimdir.
Klinik bağlam
Solunum, akciğerlerin kendi başına genişleyemediği bir süreçtir; havayı içeri çeken güç, başta diyafram olmak üzere solunum kaslarından gelir.[1] Bu nedenle akciğer dokusu tümüyle sağlıklı olduğu hâlde, kas gücü yetersizliği solunum yetmezliğine yol açabilir. Ortaya çıkan tablo pompa yetmezliği olarak adlandırılır ve akciğer kaynaklı yetmezlikten ayrılır; bu ayrım tedavi yaklaşımını belirler.
Klinik tablonun en tehlikeli özelliği, geç belirti vermesidir. Hasta yetersiz soluk alsa bile, kandaki oksijen düzeyi uzun süre normal kalır; çünkü hava alışverişi yüzeyi sağlamdır. Bu nedenle nabız oksimetre yanıltıcı biçimde güven verir. Karbondioksitin yükselmesi ise ancak kas gücü ileri derecede azaldığında görülür ve bu noktada solunum durması yakındır. Bu nedenle izlem, oksijen düzeyine değil kas gücü ölçümlerine dayandırılmalıdır; vital kapasite ve inspiratuar basınç ölçümleri yatak başında uygulanabilir ve kötüleşmeyi erken gösterir.
Bu tuzak, Guillain-Barré sendromu ve miyastenia gravis gibi hastalıklarda yaşamsal önem taşır. Bu hastalarda yükselen tarzda güçsüzlük ya da yorulmayla artan yakınmalar, solunum kaslarını da etkileyebilir. Uyarıcı bulgular arasında tek soluk alışta uzun cümle kuramama, yatınca artan nefes darlığı ve karın duvarının soluk alırken içe çekilmesi bulunur. Bu son bulgu, diyafram güçsüzlüğünün en güvenilir işaretidir. Öksürüğün etkisizleşmesi de önemlidir; salgılar temizlenemez ve enfeksiyon gelişir.
Diğer nedenler arasında motor nöron hastalığı, kas distrofileri, omurilik yaralanması, yoğun bakımda edinilmiş güçsüzlük ve elektrolit bozuklukları yer alır. Hipofosfatemi ve hipokalemi, hızla düzeltilebilen ve sıklıkla gözden kaçan nedenlerdir; bu nedenle makineden ayrılamayan hastada elektrolitler değerlendirilmelidir. Bazı ilaçlar da tabloyu ağırlaştırır; aminoglikozidler sinir-kas iletimini bozar. Tedavide öncelik nedene yöneliktir; destek olarak noninvaziv ventilasyon kullanılır ve gerektiğinde entübasyon geciktirilmez.
Eş anlamlılar
- Solunum pompası yetmezliği
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Broaddus VC ve ark. (ed.), Murray and Nadel's Textbook of Respiratory Medicine, 7. baskı, 2022.