Stent
Stent (İng. stent), daralmış ya da tıkanmış bir damar veya kanalın açık tutulması için içine yerleştirilen tüp biçimli destek yapısıdır.
Etimoloji
Adının, diş hekimliğinde kullanılan bir kalıp maddesini geliştiren İngiliz diş hekimi Charles Stent'ten geldiği kabul edilir.
Klinik bağlam
En yaygın kullanım alanı koroner arter hastalığıdır. Perkütan koroner girişimde balonla açılan darlığın yeniden daralmasını ve damar duvarının çökmesini önlemek için stent yerleştirilir. Çıplak metal stentlerde damar duvarının aşırı hücresel yanıtına bağlı yeniden darlık sık görüldüğünden, hücre çoğalmasını baskılayan ilaç salınımlı stentler geliştirilmiştir; günümüzde standart seçenek bunlardır ve yeni kuşaklarında hem yeniden darlık hem stent trombozu oranları belirgin biçimde düşüktür.[1]
Koroner stent uygulamasının ayrılmaz parçası ikili antiagregan tedavidir; stent yüzeyi endotelle örtülene dek tromboz riski yüksektir. Tedavi süresi, hastanın kanama ve iskemi riskine göre bireyselleştirilir. Bu tedavinin erken ve plansız kesilmesi, stent trombozunun başlıca nedenidir; stent trombozu ani, geniş miyokard infarktüsü ve yüksek ölüm oranıyla seyreden bir acildir. Bu nedenle stentli hastada cerrahi girişim planlanırken, işlemin ertelenip ertelenemeyeceği ve antiagregan tedavinin nasıl yönetileceği kardiyoloji ile birlikte kararlaştırılmalıdır; acil olmayan cerrahinin belirli bir süre ertelenmesi önerilir. Ameliyat çevresinde asetilsalisilik asidin çoğu durumda sürdürülmesi benimsenir.
Koroner dışı damarsal kullanım alanları geniştir: karotis darlığında karotis stentleme, periferik arter hastalığı, renal ve mezenterik arter darlıkları, aort anevrizması ve diseksiyonunda kaplı stent-greftler, venöz tromboemboli sonrası iliak ven darlıkları ve serebral venöz sinüs trombozu ile ilişkili seçilmiş olgular. Sirozda portal hipertansiyonun tedavisinde kullanılan transjuguler intrahepatik portosistemik şant da bir stent uygulamasıdır.
Damar dışı kullanım alanları arasında safra yolu darlıkları ve tıkanmaları, pankreas kanalı, özofagus, kolon ve duodenum tıkanıklıkları, üreter darlıkları ve taş sonrası drenaj, havayolu darlıkları sayılır. Bu uygulamalarda metal ve plastik seçenekler, tıkanıklığın niteliğine ve beklenen yaşam süresine göre seçilir. Üreter stentleri idrar akımını sürdürerek hidronefroz ve ürosepsis gelişimini önler.
Komplikasyonlar yerleşim bölgesine göre değişir. Damarsal uygulamalarda stent trombozu, yeniden darlık, damar yırtılması, diseksiyon, distal embolizasyon, giriş yeri kanaması ve kontrast nefropatisi görülebilir. Kaplı stent-greftlerde kaçak ve göç önemli sorunlardır. Damar dışı uygulamalarda tıkanma, göç, doku büyümesiyle lümen daralması, ağrı, perforasyon ve enfeksiyon bildirilmiştir. Üreter stentlerine bağlı rahatsızlık, sık idrara çıkma ve hematüri sıktır; uzun süre kalan stentlerde taş oluşumu ve unutulmuş stent sendromu gelişebilir — bu nedenle çıkarılma zamanının kayıt altına alınması ve hastanın bilgilendirilmesi gerekir.
Manyetik rezonans görüntüleme açısından günümüzde kullanılan stentlerin büyük çoğunluğu uyumludur; ancak marka ve yerleşim zamanı bilgisinin kayıtlarda bulunması, güvenlik değerlendirmesini kolaylaştırır.
Stent uygulaması, altta yatan hastalığın tedavisinin yerine geçmez. Koroner hastalıkta yaşam biçimi düzenlemesi, lipid düşürücü tedavi, kan basıncı ve diyabet denetimi ile sigara bırakma sürdürülmelidir. Kararlı koroner hastalıkta stentin ölüm ve infarktüsü azaltmadığı, başlıca yararının belirtilerin giderilmesi olduğu gösterilmiştir; buna karşılık akut koroner sendromda erken girişim sağkalımı iyileştirir. Bu ayrım, hasta bilgilendirmesinde ve karar paylaşımında açıkça belirtilmelidir.
Yoğun bakımda stentli hastada antiagregan tedavinin kanama nedeniyle kesilmesi gerektiğinde, iskemi ve kanama riskleri birlikte tartılarak en kısa süreli kesinti hedeflenir ve tedaviye kanama denetlenir denetlenmez yeniden başlanır.
Eş anlamlılar
- Damar içi destek
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Neumann FJ ve ark., ESC/EACTS Guidelines on Myocardial Revascularization, Avrupa Kardiyoloji Derneği, 2018.