Terleme

Terleme (İng. sweating, diaphoresis), ter bezlerinden sıvı salgılanmasıdır.

Etimoloji

Türkçe ter sözcüğünden türetilmiştir.

Klinik bağlam

İki tür ter bezi bulunur. Ekrin bezler tüm vücuda dağılmıştır ve ısı düzenlemesinin başlıca aracıdır; salgıları büyük ölçüde sudur. Apokrin bezler koltuk altı ve kasık bölgesinde yoğunlaşır, ergenlikte etkinleşir ve salgıları bakterilerce parçalandığında koku oluşur.

Ekrin bezler sempatik sinir sistemiyle uyarılır; ancak aracı madde asetilkolindir. Bu ayrıksı özellik, antikolinerjik ilaçların neden terlemeyi durdurduğunu açıklar. Bu ilaçlar ısı atımını bozarak sıcak çarpması riskini artırır; sıcak dönemlerde ilaç gözden geçirilmesi bu nedenle önemlidir.

Buharlaşma yoluyla ısı kaybı, sıcakta vücut sıcaklığını korumanın temel yoludur. Nem oranı yüksek ortamlarda buharlaşma azalır ve bu düzenek yetersiz kalır.

Aşırı terleme birincil ya da ikincil olabilir. Birincil biçim, avuç içi, ayak tabanı ve koltuk altında yoğunlaşır; genellikle gençlikte başlar, uykuda görülmez ve yaşam niteliğini belirgin biçimde bozar.

İkincil biçim ise altta yatan bir hastalığı gösterir ve ayrı değerlendirilir. Uyarıcı özellikler şunlardır: gece terlemesi, yaygın ve simetrik olması, ileri yaşta başlaması ve eşlik eden belirtilerin bulunması.

Gece terlemesi, kilo kaybı ve ateşle birlikte görüldüğünde lenfoma, tüberküloz ve diğer kronik enfeksiyonlar akla gelir. Bu üçlü, ayrıntılı araştırma gerektirir.

Diğer nedenler arasında hipertiroidi, hipoglisemi, menopoz, feokromositoma, karsinoid sendrom, akromegali, nörolojik hastalıklar, alkol ve madde yoksunluğu ile ilaçlar bulunur. Seçici serotonin geri alım engelleyicileri, opioidler ve bazı ilaçlar sık nedenlerdir.

Hipoglisemi, klinik açıdan en kritik nedendir. Terleme, çarpıntı ve titremeyle birlikte gelişir ve acil değerlendirme gerektirir. Beta bloker kullanan hastalarda çarpıntı ve titreme baskılanır; terleme ise korunur. Bu nedenle bu hastalarda terleme, hipogliseminin tek uyarı bulgusu olabilir. Bu ayrıntının bilinmemesi, ağır hipogliseminin gözden kaçmasına yol açar.

Miyokart enfarktüsünde soğuk terleme önemli bir bulgudur; özellikle yaşlılarda ve diyabet hastalarında göğüs ağrısı olmadan da görülebilir.

Ayrıca sepsis, anafilaksi ve ağır ağrı durumlarında da belirgin terleme görülür.

Terleme yokluğu da anlamlıdır; diyabetik nöropati ve otonom bozukluklarda ısı atımı bozulur ve sıcakta risk artar.

Tedavide öncelikle neden araştırılır; birincil biçimde yerel antiperspiranlar, iyontoforez, antikolinerjik ilaçlar, botulinum toksini ve seçilmiş olgularda cerrahi uygulanır.

Eş anlamlılar

• Diyaforez
• Ter salgısı

İlgili terimler

• Ateş
• Hipoglisemi
• Sıcak çarpması
• Otonom sinir sistemi
• Hipertiroidi