Tiamin eksikliği
Tiamin eksikliği (İng. thiamine deficiency), B1 vitamini olarak da bilinen tiyaminin yetersizliğine bağlı hastalık tablosudur.
Etimoloji
Kükürt içeren yapıyı belirten Yunanca theion kökü ile amin sözcüğünün birleşiminden gelen tiyamin adına dayanır.
Klinik bağlam
Vitamin, karbonhidrat metabolizmasının anahtar enzimleri için gereklidir; enerji üretimi bu enzimlere bağlıdır.[1]
Vücuttaki deposu sınırlıdır; yetersiz alımda haftalar içinde tükenir.
Bu kısa depo süresi, eksikliğin neden hızla ortaya çıkabildiğini açıklar.
Enerji gereksinimi yüksek dokular önce etkilenir; beyin ve kalp bu nedenle öne çıkar.
Eksikliğin klasik tablosu beriberidir ve iki biçimi ayrılır.
Kuru biçimde çevresel sinir tutulumu ve kas güçsüzlüğü öndedir.
Yaş biçimde ise yüksek debili kalp yetmezliği gelişir; ödem ve nefes darlığı görülür.
Bu kalp tablosu, hızlı ilerleyen biçimde şok tablosuna dönüşebilir ve klasik kalp yetmezliği tedavisine yanıt vermez.
Bu direnç, tanının atlandığı durumlarda kritik bir ipucudur.
Merkezi sinir sistemi tutulumu, Wernicke ensefalopatisi olarak adlandırılır.
Klasik üçlü bilinç değişikliği, göz hareketi bozukluğu ve denge kaybıdır.
Ancak bu üçlü hastaların yalnızca küçük bir bölümünde eksiksiz bulunur; bu, en önemli tanısal tuzaktır.
Bu nedenle riskli hastada tek bir bulgunun varlığı bile tedaviyi başlatmak için yeterli sayılmalıdır.
Tedavi edilmeyen olgularda kalıcı bellek bozukluğu, yani Korsakoff sendromu gelişir; bu tablo geri dönüşsüzdür.
Risk grupları geniştir ve yalnızca alkol kullananlarla sınırlı değildir.
Kronik alkol kullanımı en bilinen nedendir; hem alım azalır hem emilim bozulur.
Diğer risk grupları uzun süreli kusma, hiperemezis gravidarum, obezite cerrahisi sonrası, uzamış açlık, damar yoluyla beslenme ve diyaliz hastalarıdır.
Kanser hastalarında ve yoğun bakımda uzun süre beslenemeyen hastalarda da görülür.
En kritik uygulama kuralı, şeker verilmeden önce vitaminin uygulanmasıdır.
Şeker yüklenmesi, kalan vitamin depolarını hızla tüketerek tabloyu tetikler ya da ağırlaştırır.
Bu sıralama hatası, önlenebilir kalıcı beyin hasarının başlıca nedenidir.
Tanı klinik olarak konur; kan düzeyi ölçümü tedaviyi geciktirmemelidir.
Tedavide damar içi yüksek doz uygulama yapılır; ağızdan alım ağır olgularda yetersizdir.
Uygulama görece güvenlidir; kuşku durumunda tedaviden kaçınmak, tedavi etmekten daha risklidir.
Magnezyum eksikliği birlikte bulunabilir ve düzeltilmediğinde vitamin etkisiz kalır.
Eş anlamlılar
- B1 vitamini eksikliği
- Beriberi
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Loscalzo J ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, 2022.