Ultrason
Ultrason (İng. ultrasound), yüksek frekanslı ses dalgalarının yansımasına dayanan görüntüleme yöntemidir.
Etimoloji
Latince ultra (ötesinde) ve sonus (ses) sözcüklerinden türetilmiştir; insan işitme sınırının üzerindeki frekanslara gönderme yapar.
Klinik bağlam
Yöntem, prob tarafından gönderilen ses dalgalarının dokular arasındaki yoğunluk farklarından yansımasına dayanır.[1] İyonlaştırıcı ışın kullanılmaması en önemli üstünlüğüdür; bu nedenle gebelerde, çocuklarda ve yinelenen incelemelerde ilk seçenektir. Taşınabilir olması, yatak başında ve gerçek zamanlı görüntü sağlaması, girişimlere kılavuzluk edebilmesi diğer üstünlükleridir.
Fiziksel sınırlılıkları, hangi durumlarda yetersiz kalacağını belirler. Ses dalgaları hava ve kemikten geçemez; bu nedenle akciğer parankimi, bağırsak gazının bulunduğu alanlar ve kemik arkası değerlendirilemez. Obez hastalarda derinlik nedeniyle görüntü kalitesi düşer. Ayrıca yöntem uygulayıcıya bağımlıdır; sonuç, incelemeyi yapan kişinin deneyimine göre belirgin biçimde değişir ve bu, en önemli kısıtlılığıdır.
Yatak başı kullanımı, acil ve yoğun bakım uygulamasını değiştirmiştir. Travmada karın içi sıvının hızla saptanması, kalp tamponadı ve pnömotoraksın değerlendirilmesi, damar yolu açılmasına kılavuzluk, mesane doluluğunun ölçülmesi ve şok tablosunda ayırıcı tanı bu kapsamdadır. Santral kateter yerleştirilmesinde ultrasonografi kullanımı, komplikasyonları belirgin biçimde azalttığından standart uygulama haline gelmiştir.
Klinik açıdan sonuçların doğru yorumlanması gerekir. Normal bulunması hastalığı dışlamaz; erken apandisitte, küçük böbrek taşlarında ve mesane tümörlerinde yanlış olumsuz sonuçlar sıktır. Bu nedenle klinik kuşku sürdüğünde ileri görüntüleme yapılmalıdır. Gebelikte ilk üç aylık dönemde yapılan ölçüm, gebelik yaşının belirlenmesinde en güvenilir yöntemdir ve sonradan değiştirilmez. Doppler incelemesi, damar akımının ve tromboz varlığının değerlendirilmesini sağlar. Yöntemin bilinen bir biyolojik zararı gösterilmemiş olmakla birlikte, tıbbi gerekçe olmadan uygulanması önerilmez.
Eş anlamlılar
- Ultrasonografi
- USG
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Loscalzo J ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, 2022.