Vajinal
Vajinal (İng. vaginal; Lat. vagina kın), vajinaya ilişkin olan ya da bu yolla yapılan uygulamaları niteleyen sözcüktür.
Etimoloji
Latince vagina (kın, kılıf) sözcüğünden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Terim üç bağlamda kullanılır: anatomik yerleşimi, uygulama yolunu ve doğum biçimini belirtir.[1] Uygulama yolu olarak vajinal kullanım, ilacın karaciğerden ilk geçiş etkisine uğramadan emilmesini sağlar; menopoz sonrası yerel östrojen tedavisinde bu yol, sistemik yan etkileri en aza indirir. Yerel uygulanan östrojenin sistemik emiliminin çok düşük olması, meme kanseri öyküsü bulunan hastalarda bile seçilmiş olgularda kullanılabilmesini açıklar.
Bölgenin kendine özgü bir ortamı vardır ve bu ortamın korunması klinik açıdan önemlidir. Laktobasiller, glikojeni laktik aside çevirerek ortamı asidik tutar ve hastalık yapıcı mikroorganizmaların çoğalmasını engeller. Bu dengenin bozulması bakteriyel vajinoza yol açar; gri, ince ve balık kokulu akıntı tipiktir ancak iltihap bulgusu azdır. Düzenli duş uygulaması bu dengeyi bozduğundan önerilmez ve enfeksiyon riskini artırır.
Akıntı değerlendirmesinde nitelik belirleyicidir. Kandida enfeksiyonunda beyaz, kesilmiş süt görünümünde akıntı ve yoğun kaşıntı; trikomonasta köpüklü sarı yeşil akıntı ve tahriş bulunur. Menopoz döneminde östrojen azalmasıyla mukoza incelir, kuruluk ve ilişkide ağrı görülür; bu tablo çok sık ve kolay tedavi edilir olmasına karşın hastaların büyük bölümü dile getirmediğinden fark edilmez. Bu nedenle ilgili yaş gruplarında hekimin doğrudan sorması gerekir.
Kanama açısından ise değerlendirme yaşa göre yapılır. Menopoz sonrası ortaya çıkan her kanama, aksi kanıtlanana dek endometriyum kanseri olarak ele alınmalı ve örnekleme yapılmalıdır. Üreme çağında ilk adım gebelik testidir. Doğum bağlamında terim, sezaryen dışındaki doğum biçimini anlatır; önceki sezaryen sonrası vajinal doğum denemesi, uygun hasta seçimi ve izlem olanaklarıyla güvenle uygulanabilir, ancak uterus yırtılması riski nedeniyle acil sezaryen olanağı bulunan merkezlerde yürütülmelidir.
Eş anlamlılar
- Vajina ile ilgili
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Hoffman BL ve ark., Williams Gynecology, 4. baskı, 2020.