İşitme kaybı

İşitme kaybı (İng. hearing loss), sesin algılanmasında ya da iletilmesinde bozukluk sonucu işitme keskinliğinin azalmasıdır.

Etimoloji

İşitme işlevindeki azalmayı anlatan betimleyici bir terimdir.

Klinik bağlam

Kayıp üç grupta incelenir. İletim tipinde sorun dış ve orta kulaktadır: kulak kiri tıkacı, yabancı cisim, kulak zarı delinmesi, otitis media ve efüzyon, otoskleroz ve kemikçik sorunları. Sensörinöral tipte ise iç kulak ya da işitme siniri etkilenmiştir. Karma tipte her ikisi bir aradadır.

Ayrımın yatak başında yapılması, tedavi kararını doğrudan belirler. Weber testinde diyapazon alına konur: iletim tipi kayıpta ses hasta kulağa, sensörinöral kayıpta sağlam kulağa lateralize olur. Rinne testinde hava ve kemik yolu karşılaştırılır; normalde ve sensörinöral kayıpta hava yolu üstündür, iletim tipinde ise kemik yolu üstün hâle gelir. Bu iki basit testin uygulanmaması, ani sensörinöral kaybın orta kulak sorunu sanılarak tedavinin gecikmesine yol açar.

Ani sensörinöral işitme kaybı bir acildir: saatler-günler içinde gelişen tek taraflı kayıpta erken kortikosteroid tedavisi işitmenin geri kazanılma olasılığını artırır. Bu nedenle tanı gecikmemeli ve hasta ivedilikle yönlendirilmelidir. Ayrıca tek taraflı ilerleyici kayıp, aksi gösterilene dek vestibüler schwannoma açısından değerlendirilmeli ve görüntüleme yapılmalıdır.

Yaşa bağlı kayıp — presbiakuzi — en sık nedendir; iki taraflı, simetrik ve yüksek frekanslarda belirgindir. Hastalar sesleri duyduklarını ancak anlamadıklarını, özellikle gürültülü ortamda güçlük çektiklerini belirtir. Gürültüye bağlı kayıp ise önlenebilir nedenlerin başında gelir.

Toksik nedenler arasında aminoglikozidler, sisplatin, kıvrım diüretikleri ve yüksek doz salisilatlar bulunur. Mitokondriyal genetik yatkınlık taşıyanlarda tek doz aminoglikozid bile kalıcı sağırlığa yol açabilir; aile öyküsünün sorgulanması bu nedenle önemlidir.

Enfeksiyonlar önemli bir gruptur: bakteriyel menenjit sonrası kayıp, çocuklarda edinsel sağırlığın başlıca nedenidir ve menenjitte kortikosteroid uygulanmasının gerekçelerindendir. Konjenital sitomegalovirüs enfeksiyonu, doğuştan kaybın sık ve gözden kaçan nedenidir.

En sık ve en kolay düzeltilebilir neden kulak kiri tıkacıdır; muayenenin ilk adımı otoskopik incelemedir. Yaşlıda ani gelişen iletişim güçlüğü ve konfüzyonun, yalnızca kulak kirine bağlı olabildiği bilinmelidir.

Klinik açıdan önemli bir konu, işitme kaybının bilişsel ve ruhsal sonuçlarıdır. Tedavi edilmeyen kayıp, sosyal yalıtım, depresyon ve bilişsel gerileme ile ilişkilendirilmiştir; işitme cihazı kullanımının bilişsel gerilemeyi yavaşlattığı bildirilmiştir. Bu nedenle işitme değerlendirmesi, bilişsel yakınması olan yaşlı hastalarda rutin olarak yapılmalıdır; bu adım sıklıkla atlanır.

Hastanede ve yoğun bakımda işitme kaybı, deliryum riskini artıran değiştirilebilir bir etkendir. Hastanın işitme cihazına erişiminin sağlanması, yüz yüze ve yavaş konuşma, gürültünün azaltılması ve yazılı iletişim araçları, hem bakım niteliğini artırır hem gereksiz nörolojik değerlendirmeleri önler. İletişim kuramayan hasta, bilinci bulanık sanılabilir.

Tanıda odyometri, timpanometri ve gerektiğinde görüntüleme kullanılır. Yenidoğan işitme taraması, erken tanı ve dil gelişiminin korunması açısından belirleyicidir.

Tedavide nedene yönelik yaklaşımın yanında işitme cihazları, kemiğe yerleştirilen sistemler ve ağır olgularda koklear implant seçenekleri değerlendirilir. Korunmada gürültüden sakınma, koruyucu kullanımı, ototoksik ilaçların dikkatli kullanımı ve aşılama etkilidir.

Eş anlamlılar

• Sağırlık
• İşitme azlığı

İlgili terimler

• İç kulak
• Vestibülokoklear sinir
• Ototoksisite
• Otitis media
• Deliryum