Laringospazm

Laringospazm (İng. laryngospasm; Yun. larynx "gırtlak" + spasmos "kasılma"), larinks adalelerinin ve özellikle glottisi kapatan kasların istemsiz, refleks kasılmasıyla vokal kordların ve supraglottik yapıların birbirine yaklaşarak havayolunu kısmen ya da tamamen kapatmasıdır; anestezi pratiğinin en sık karşılaşılan ve hızla müdahale gerektiren havayolu acillerinden biridir.

Etimoloji

Yunanca larynx (gırtlak) ve span "çekmek" fiilinden türeyen spasmos (kasılma, kramp) sözcüklerinden oluşur.

Klinik bağlam

Laringospazm, superior laringeal sinirin duyusal uyarımıyla tetiklenen ve normalde aspirasyondan koruyan glottik kapanma refleksinin abartılı ve uzamış biçimidir; anestezinin yüzeyel evrelerinde (özellikle indüksiyon ve uyanma sırasında) refleksin baskılanamadığı ancak kortikal kontrolün de bulunmadığı dönemde en sık görülür. Başlıca tetikleyiciler sekresyon, kan ve mide içeriğinin vokal kordlara teması, yüzeyel anestezide laringoskopi, entübasyon, ekstübasyon ve orofaringeal aspirasyon gibi havayolu manipülasyonları, cerrahi ağrılı uyaran ve desfluran gibi keskin kokulu volatil ajanlardır; çocuklar, üst solunum yolu enfeksiyonu geçirenler, pasif sigara dumanına maruz kalanlar, reaktif havayolu hastalığı olanlar ile kulak burun boğaz ve üst endoskopi işlemleri yüksek riskli grubu oluşturur.^[1] Klinik tablo kısmi spazmda inspiratuvar stridor, hışıltılı zorlu solunum ve paradoksal göğüs-karın hareketi; tam spazmda ise sessiz, hareketsiz göğüsle birlikte ventilasyonun tamamen engellenmesi biçimindedir; müdahale edilmezse hızla hipoksemi, bradikardi (özellikle çocuklarda), negatif basınçlı pulmoner ödem ve kardiyak arreste ilerleyebilir; güçlü inspiratuvar çabanın kapalı glottise karşı oluşturduğu belirgin negatif intratorasik basınç, kapiller sızıntıyla postobstrüktif pulmoner ödemin mekanizmasını oluşturur. Yönetim basamaklı ve hızlıdır: tetikleyen uyaranın uzaklaştırılması (aspirasyonla sekresyonların temizlenmesi, cerrahi uyaranın durdurulması), çene itme ile birlikte mandibula köşesinin arkasındaki çentiğe güçlü bası (Larson manevrası), %100 oksijenle sıkı maske ve sürekli pozitif havayolu basıncı uygulanması; yanıt alınamazsa anestezinin propofolle derinleştirilmesi ve dirençli tam spazmda düşük doz ya da tam doz süksinilkolin ile kasların gevşetilerek gerektiğinde endotrakeal entübasyon uygulanmasıdır; damar yolu yoksa süksinilkolin intramüsküler verilebilir.^[2] Önleme, riskli hastada ekstübasyonun ya derin anestezide ya da tam uyanıklıkta yapılması (arada kalan yüzeyel dönemden kaçınılması), ekstübasyon öncesi farenksin aspirasyonu ve üst solunum yolu enfeksiyonunda elektif cerrahinin ertelenmesinin değerlendirilmesi gibi stratejilere dayanır. Anestezi dışında gastroözofageal reflüye bağlı gece gelen boğulma atakları, vokal kord disfonksiyonu ve hipokalsemik tetani (Krup benzeri laringospazm) ayırıcı tanıda yer alan durumlardır.^[3]

Eş anlamlılar

Glottik spazm
Larinks spazmı

İlgili terimler

Kaynaklar

↑ Miller RD, Eriksson LI, Fleisher LA ve ark. (ed.), Miller's Anesthesia, 9. baskı, Elsevier, 2020.
↑ Gavel G, Walker RWM, Laryngospasm in anaesthesia, Continuing Education in Anaesthesia Critical Care & Pain, 2014.
↑ Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, McGraw Hill, 2022.

[1] Miller RD, Eriksson LI, Fleisher LA ve ark. (ed.), Miller's Anesthesia, 9. baskı, Elsevier, 2020.

[2] Gavel G, Walker RWM, Laryngospasm in anaesthesia, Continuing Education in Anaesthesia Critical Care & Pain, 2014.

[3] Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, McGraw Hill, 2022.

[1]

[2]

[3]