Taze donmuş plazma

Taze donmuş plazma (İng. fresh frozen plasma), tam kandan ayrılarak hızla dondurulan ve tüm pıhtılaşma etkenlerini içeren kan bileşenidir.

Etimoloji

Hazırlanma yöntemini anlatan İngilizce terimin Türkçe karşılığıdır.

Klinik bağlam

Ürün, bağıştan sonra kısa süre içinde ayrılır ve dondurulur; böylece kararsız pıhtılaşma etkenleri korunur. Kullanımdan önce çözülmesi gerekir ve çözüldükten sonra sınırlı süre içinde uygulanmalıdır. Kan grubu uyumu gerekir; ancak alyuvarlardan farklı olarak plazmada uyumluluk ters yönde değerlendirilir.

Uygun kullanım alanları birden çok pıhtılaşma etkeninin eksik olduğu durumlardır: masif kanama, karaciğer yetmezliğine bağlı kanama, yaygın damar içi pıhtılaşma ve özgül etken ürünü bulunmayan eksiklikler. Ayrıca trombotik trombositopenik purpurada plazma değişimi tedavisinin temelini oluşturur.

Alanın en önemli sorunu, yaygın ve uygunsuz kullanımdır. En sık hata, hafif uzamış pıhtılaşma testlerini düzeltmek amacıyla, girişim öncesinde ayrım gözetmeden verilmesidir. Yapılan çalışmalar, bu uygulamanın kanama riskini azaltmadığını göstermiştir. Nedeni, hafif uzamaların gerçek kanama eğilimini yansıtmaması ve verilen hacmin etken düzeylerini anlamlı ölçüde yükseltmemesidir.

Karaciğer hastalığında ek bir yanılgı vardır: bu hastalarda hem pıhtılaşma etkenleri hem doğal antikoagülanlar azalmıştır. Bu nedenle uzamış test, kanamaya eğilim anlamına gelmez; denge yeniden kurulmuştur. Yalnızca test sonucuna bakılarak plazma verilmesi, gereksiz risk doğurur.

Zararları belirgindir. Büyük hacim gerektirdiğinden dolaşım yüklenmesine ve akciğer ödemine yol açar; bu, en sık görülen ciddi transfüzyon komplikasyonlarındandır. Ayrıca transfüzyonla ilişkili akut akciğer hasarı riski taşır; bu tablonun, plazma bağışında kadın vericilerin kısıtlanmasıyla azaldığı gösterilmiştir. Alerjik tepkimeler ve anafilaksi de görülebilir.

Varfarin etkisinin acil geri çevrilmesinde artık ilk seçenek değildir; protrombin kompleksi konsantresi daha hızlı, daha küçük hacimde ve daha etkilidir. Plazma ile aynı etkiyi sağlamak için gereken hacim, kalp ve böbrek hastalarında tehlikelidir. Bu değişiklik, kanama yönetiminin önemli gelişmelerindendir.

Masif kanamada ise dengeli oran yaklaşımı kapsamında, eritrosit ve trombositle birlikte belirli oranlarda kullanılır; burada yeri korunmaktadır.

Fibrinojen eksikliğinde kriyopresipitat ya da fibrinojen yoğunlaştırılmış ürünü daha uygundur.

Uygulamayla birlikte hipotermi, asidoz ve düşük kalsiyumun düzeltilmesi gerekir; bu üçlü giderilmeden hiçbir kan ürünü beklenen etkiyi göstermez.

Eş anlamlılar

• TDP
• Plazma

İlgili terimler

• Kan ürünleri
• Kan transfüzyonu
• Pıhtılaşma
• Masif kanama
• Protrombin kompleksi konsantresi