Duodenum
Duodenum (İng. duodenum; Lat. duodenum digitorum, on iki parmak), ince bağırsağın mideden sonraki ilk bölümüdür.
Etimoloji
Latince duodeni (on ikişer) sözcüğünden gelir; uzunluğunun yaklaşık on iki parmak eninde olmasına gönderme yapar.
Klinik bağlam
Bölüm dört kısma ayrılır ve büyük ölçüde karın zarının arkasında yer alır. Pankreas kanalı ile ana safra kanalı, ikinci kısımdaki Vater ampullasına açılır; bu anatomik ilişki, birçok hastalığın kesişme noktasını oluşturur.[1]
Mideden gelen asidik içerik burada nötralize edilir; pankreas enzimleri ve safra devreye girer. Demir ve kalsiyum emiliminin başlıca gerçekleştiği bölgedir; bu nedenle mide ameliyatlarında bu bölümün baypas edilmesi demir eksikliğine yol açar.
Hormonal olarak da etkindir; sekretin ve kolesistokinin buradan salgılanır ve sindirimi düzenler.
En sık hastalığı peptik ülserdir. Başlıca nedenler Helicobacter pylori enfeksiyonu ve steroid olmayan iltihap giderici ilaçlardır. Ülser ağrısı tipik olarak açlıkta artar ve yemekle azalır; bu özellik mide ülserinden ayırt etmede yardımcıdır.
Ülser komplikasyonları kanama, delinme ve tıkanıklıktır. Arka duvardaki ülserler gastroduodenal artere ilerleyerek ağır kanamaya yol açar; ön duvardakiler ise delinmeye eğilimlidir. Bu anatomik ilişki, klinik seyri açıklar.
Delinmede ani ve şiddetli karın ağrısı, tahta karın ve ayakta grafide diyafram altı serbest hava görülür.
Bu bölgeyi tıkayan lezyonlarda safra içeren kusma görülür; tıkanmanın ampulla düzeyine göre yeri, kusmanın niteliğinden çıkarılabilir.
Yenidoğanda duodenal atrezi, çift kabarcık görünümüyle tanınır ve Down sendromu ile ilişkilidir.
Ampulla bölgesindeki tümörler, erken dönemde ağrısız sarılık yaparak belirti verir; bu nedenle görece erken tanınabilir. Ağrısız sarılık, aksi gösterilene dek kötü huylu tıkanma olarak değerlendirilir.
Çölyak hastalığı tanısında biyopsi bu bölgeden alınır; villus körelmesi gösterilir. Bulbustan da örnek alınması, yamalı tutulumun kaçırılmamasını sağlar.
Endoskopik retrograd kolanjiyopankreatografi, bu bölgedeki ampulla aracılığıyla safra ve pankreas kanallarına erişim sağlar; işlem sonrası pankreatit en sık komplikasyondur.
Zollinger-Ellison sendromunda aşırı gastrin üretimi, çok sayıda ve alışılmadık yerleşimli ülserlere yol açar; dirençli ve yineleyen ülserlerde bu tanı akla getirilmelidir.
Superior mezenterik arter sendromu, hızlı kilo kaybı sonrası bu bölümün damarlar arasında sıkışmasıyla ortaya çıkar ve tıkanıklık bulguları verir.
Eş anlamlılar
- Onikiparmak bağırsağı
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Feldman M ve ark. (ed.), Sleisenger and Fordtran's Gastrointestinal and Liver Disease, 11. baskı, 2021.