Bronkospazm

Bronkospazm (İng. bronchospasm), bronş düz kaslarının kasılmasıyla havayollarının daralmasıdır.

Etimoloji

Yunanca bronchos (soluk borusu) ve spasmos (kasılma) sözcüklerinden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Daralma, kas kasılmasının yanı sıra mukoza ödemi ve salgı artışıyla birlikte oluşur. Bu üç bileşen, tedavinin neden çok yönlü olduğunu açıklar.

Başlıca nedenler astım, kronik obstrüktif akciğer hastalığı, anafilaksi, enfeksiyonlar, aspirasyon ve ilaç tepkimeleridir.

Klinik bulgular nefes darlığı, hışıltı, öksürük ve göğüste sıkışma hissidir.

Alanın en kritik bilgisi, hışıltının şiddetinin daralmanın ağırlığını yansıtmamasıdır. Ağır obstrüksiyonda hava akımı çok azaldığından hışıltı duyulmaz.

Bu nedenle sessiz göğüs, iyileşme değil; yaşamı tehdit eden daralmanın göstergesidir ve acil girişim gerektirir.

Aynı biçimde hastanın "sakinleşmesi", konuşamaz hale gelmesi, yardımcı kas kullanımının azalması ve uykuya eğilim göstermesi tükenmenin işaretleridir.

Anestezi uygulamasında ortaya çıkan bronkospazm ayrı bir öneme sahiptir. Entübasyon sırasında havayolu uyarımı, yetersiz anestezi derinliği ve ilaç tepkimeleri tetikleyicidir.

Bu durumda ventilasyon basınçlarında artış, kapnografide yavaş yükselen dalga biçimi ve oksijenlenmede bozulma görülür.

Ancak ayırıcı tanı geniş tutulmalıdır: tüpün yanlış yerleşimi, tüp tıkanıklığı, pnömotoraks, akciğer ödemi ve aspirasyon benzer tablo yapar. Bu ayrımın yapılmaması, yanlış tedaviye yol açar.

Yönetimde anestezi derinleştirilir, kısa etkili bronş açıcı uygulanır ve gerektiğinde adrenalin kullanılır.

İlaç kaynaklı bronkospazm önlenebilir bir sorundur. Aspirinle alevlenen solunum yolu hastalığında, steroid olmayan iltihap giderici ilaçlar ağır daralmaya yol açar; bu hastalarda nazal polip birlikteliği tipiktir.

Beta blokerler, seçici olmayan biçimleri başta olmak üzere bronkospazm yapabilir; göz damlaları da sistemik emilim yoluyla aynı etkiyi gösterir. Bu bağlantı sıklıkla gözden kaçar.

Diğer tetikleyiciler arasında vankomisinin hızlı infüzyonu, kontrast maddeler ve bazı antibiyotikler bulunur.

Tedavide kısa etkili bronş açıcılar, antikolinerjikler ve sistemik kortikosteroid kullanılır; ağır olgularda magnezyum sülfat eklenir.

Oksijen tedavisi hedef doygunluk aralığında uygulanır; karbondioksit tutan hastalarda hedef daha düşük tutulur.

Anafilakside temel tedavi adrenalindir; bronş açıcılar tek başına yeterli değildir ve adrenalin uygulaması geciktirilmemelidir.

İnhaler tekniğinin yanlış uygulanması, tedavi başarısızlığının en sık ve en kolay düzeltilebilir nedenidir.

Eş anlamlılar

• Bronş spazmı

İlgili terimler

• Astım
• Anafilaksi
• Havayolu hastalıkları
• Kronik obstrüktif akciğer hastalığı
• Adrenalin