Kilo verme

Kilo verme (İng. weight loss), vücut ağırlığının azalmasıdır; istemli ve istemsiz biçimleri klinik açıdan farklı anlam taşır.

Etimoloji

Türkçe "kilo" ve "verme" sözcüklerinin birleşimidir.

Klinik bağlam

En önemli ayrım, kaybın istemli mi istemsiz mi olduğudur; bu soru, değerlendirmenin ilk adımıdır.

İstemsiz kilo kaybı, altı ayda vücut ağırlığının belirli bir oranını aşan azalma olarak tanımlanır ve uyarıcı bir bulgudur.

Bu tablo, tek başına bile ciddi hastalık göstergesidir ve sistematik araştırma gerektirir.

Nedenler dört ana grupta toplanır: kötü huylu hastalıklar, sindirim sistemi hastalıkları, ruhsal bozukluklar ve metabolik-endokrin nedenler.

Kötü huylu hastalıklar önemli bir paya sahiptir; sindirim sistemi, akciğer ve kan kanserleri öne çıkar.

Ancak en sık grup, kötü huylu olmayan nedenlerdir; bu bilgi, gereksiz kaygıyı önler ve değerlendirmeyi dengeler.

Sindirim sistemi nedenleri arasında yutma güçlüğü, çölyak hastalığı, iltihaplı bağırsak hastalıkları, kronik pankreatit ve emilim bozuklukları bulunur.

Endokrin nedenler arasında hipertiroidi, denetimsiz diyabet ve adrenal yetmezlik sayılır.

İştahın durumu, ayırıcı tanıda değerlidir. İştah artmış olduğu hâlde kilo kaybı varsa, hipertiroidi, diyabet ve emilim bozukluğu düşünülmelidir.

İştah azalmışsa kanser, kronik enfeksiyon, kalp ya da böbrek yetmezliği ve depresyon akla gelir.

Kronik enfeksiyonlar arasında tüberküloz ve HIV enfeksiyonu özellikle sorgulanmalıdır.

Yaşlı hastada nedenler çoğu kez basittir ve gözden kaçar: diş ve ağız sorunları, yutma güçlüğü, ilaç yan etkileri, yalnızlık ve yoksulluk.

Bu nedenlerin araştırılmadan ileri incelemelere geçilmesi, hem gecikmeye hem de gereksiz girişimlere yol açar.

İlaçlar önemli bir nedendir; tat değişikliği, bulantı ve iştah baskılanması yapan ilaçlar gözden geçirilmelidir.

Değerlendirmede ayrıntılı öykü, fizik muayene, temel laboratuvar incelemeleri ve yaşa uygun kanser taramaları ilk basamağı oluşturur.

Bu basamak normal ise, izlem çoğu kez ileri görüntülemeden daha uygundur; körlemesine tarama düşük verimlidir.

Kaybın niteliği de önemlidir; kas kütlesinin azalması, yağ kaybından daha kötü sonuçlarla ilişkilidir.

Kanser ve kronik hastalıklarda görülen kaşeksi, yalnızca beslenme desteğiyle geri döndürülemez; iltihabi süreç de rol oynar.

İstemli kilo kaybı ise obezite ve metabolik hastalıkların yönetiminde temel hedeftir; mütevazı bir kayıp bile kan şekeri ve tansiyon üzerinde belirgin yarar sağlar.

Çok hızlı kilo kaybı safra taşı riskini artırır; ayrıca uzun süreli açlık sonrası beslenmeye başlanması yeniden beslenme sendromuna yol açabilir.

Eş anlamlılar

• Zayıflama

İlgili terimler

• Kaşeksi
• Malnütrisyon
• Obezite
• İştahsızlık
• Sarkopeni